Hoge Raad wijst renteaftrek af, herhaling eerdere oordelen

Op 1 mei 2026 heeft de Hoge Raad zijn oordeel gegeven in een zaak waarin belanghebbende X BV aandelen in een Luxemburgse vennootschap koopt van haar Luxemburgse aandeelhouder, en de koopsom hiervoor van die aandeelhouder leent. De Hoge Raad oordeelt dat de rente in dit geval niet aftrekbaar is op grond van een specifieke anti-winstdrainagebepaling, art. 10a Wet Vpb, en dat er ook sprake is van strijd met doel en strekking van de Wet Vpb als geheel. 

Het arrest van de Hoge Raad

X BV is een joint-venture van een Nederlandse en een Franse bank. Een Luxemburgse vennootschap (A SA, behorend tot het Franse bankconcern) houdt 95% van de aandelen in X BV, de Nederlandse bank houdt de overige 5%. X BV koopt aandelen in C SA van haar Luxemburgse grootaandeelhouder A SA. Deze A SA leent ook het aankoopbedrag aan X BV.

Het geheel van transacties leidt in dit geval tot winstdrainage in zowel Nederland als Luxemburg. De renteopbrengsten zelf worden bij A SA in Luxemburg echter wel belast tegen een effectieve heffing hoger dan het Nederlandse vennootschapsbelastingtarief.

Het geschil gaat over de periode oktober 2007 tot en met september 2009. De inspecteur heeft de renteaftrek geweigerd over de gehele periode. Van belang is dat de wet enigszins is gewijzigd per 2008. Voor de periode vanaf 2008 heeft de inspecteur aangevoerd dat er kort gezegd onvoldoende zakelijke overwegingen waren voor deze leningen en rechtshandelingen. De Hoge Raad vindt dat de inspecteur dat voldoende aannemelijk heeft gemaakt. Ook voor de periode tot 2008 komt de rente niet in aftrek, omdat de constructie kort gezegd op zo'n manier is vormgegeven dat het creëren van renteaftrek het doorslaggevende motief was. Renteaftrek toestaan zou dan in strijd komen met doel en strekking van de Wet Vennootschapsbelasting als geheel (fraus legis). De Hoge Raad herhaalt daarmee haar eerdere oordeel dat ook wanneer de winstdrainageregels van art. 10a Wet Vennootschapsbelasting niet van toepassing zijn, de renteaftrek bij 'gekunstelde’ structuren alsnog op een andere grond kan worden uitgesloten. Dat de rentebate in Luxemburg feitelijk wel belast zijn door een compenserende heffing, staat daar niet aan in de weg.

Daarnaast herhaalt de Hoge Raad zijn eerdere oordeel over mogelijke strijd met EU-recht. In het arrest X B.V. van 16 januari jl. gaf de Hoge Raad al als oordeel dat zowel art. 10a Wet Vennootschapsbelasting als het leerstuk van fraus legis niet in strijd zijn met het Europese Unierecht. De Hoge Raad houdt daarbij vast aan de lijn om het motiefvereiste uit fraus legis nationaalrechtelijk uit te leggen (doel en strekking Wet Vpb) en deze niet door te toetsen aan de supranationale evenknie daarvan in de EU-antimisbruikdoctrine, het doelvereiste (doel en strekking EU-verdragsvrijheden).

Tot zover deze nieuwe zaak. Voor een goed overzicht van de lijn van de Hoge Raad in vergelijkbare zaken over renteaftrek(beperking) is nog van belang het oordeel van de Hoge Raad over een zogenoemde financiële spilfunctie binnen de groep. In eerdere zaken speelde de vraag of de groepsvennootschap die het geld voor de overname uitleent, een financiële spilfunctie binnen de groep vervult. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat alleen als bij de geldverstrekker sprake is van een financiële spilfunctie in de groep, fraus legis niet van toepassing kan zijn, en de rente op de betreffende lening dus niet door fraus legis kan worden beperkt.