Nederland legt zichzelf een investeringsopgave op die simpelweg niet in één keer kan worden uitgevoerd. Volgens de verantwoordelijk minister moeten we prioriteren om te investeren. PwC's antwoord daarop is een prioriteringsaanpak in zes stappen, uiteengezet in het rapport 'Bouwen aan morgen begint met kiezen vandaag'. Het mooie van deze aanpak is dat zij niet de politieke keuze vervangt, maar deze transparant maakt, aldus Barbara Baarsma en Fons Kop.
Een gestructureerde aanpak voor prioritering
Op Verantwoordingsdag 2026 stelde Rekenkamerpresident Pieter Duisenberg het duidelijk: de overheid heeft nauwelijks zicht op de risico's van het eigen handelen of niet-handelen. Stilstand op wonen, energie en infrastructuur kost Nederland miljarden, onzichtbaar in de rijksbegroting, maar voelbaar in de samenleving. Zijn oproep: leer van het bedrijfsleven, maak risico's expliciet, en reken ook de kosten van niets doen mee. Wij onderschrijven die diagnose volledig. De risico’s die Duisenberg benoemt zijn niet onvermijdelijk. Met een gestructureerde aanpak voor prioritering zijn risico’s concreet kleiner te maken. Niet door meer te beloven, maar door slimmer te kiezen.
Een infrastructuuropgave die niet in één keer kan worden uitgevoerd
Stel je voor: een verouderde brug die door het dagelijkse gebruik van tienduizenden automobilisten onveilig dreigt te worden. Tegelijkertijd wacht een woningbouwproject op aansluiting op het elektriciteitsnet en zijn diezelfde kabelleggers ook nodig voor de vervanging van een stormvloedkering. Ergens op een ministerie ligt een plan voor een snelwegverbreding dat stikstofruimte opslokt. Maar die wegverbreding is ook nodig voor de bouw van nieuwe woningen. Welk project gaat voor? Wie beslist dat? En op basis waarvan?
Nederland heeft zichzelf een investeringsopgave opgelegd die simpelweg niet in één keer kan worden uitgevoerd. De tekorten op het Mobiliteitsfonds en Deltafonds zijn opgelopen tot meer dan tachtig miljard euro. De bouwsector verwacht richting 2030 een tekort van honderdduizend tot honderdvijftigduizend vakmensen. Stikstofruimte is vrijwel uitgeput.
Infrastructuurprojecten concurreren om dezelfde schaarse middelen
Toch worden projecten vandaag de dag nog grotendeels los van elkaar beoordeeld, door verschillende ministeries, via gescheiden geldstromen, zonder dat iemand het totaalplaatje overziet. Het gevolg: projecten concurreren met elkaar om dezelfde schaarse aannemers, vergunningen en budgetten. De kosten lopen op en uiteindelijk wordt er minder gebouwd dan gepland. De minister van Infrastructuur en Waterstaat zei het in maart 2026 helder: we moeten prioriteren om te kunnen presteren. Maar hoe doe je dat als je honderden projecten hebt verspreid over wegen, water, energie, spoor en woningbouw?
Prioriteringsaanpak in zes stappen
Het rapport 'Bouwen aan morgen begint met kiezen vandaag' presenteert hiervoor een aanpak in zes stappen. De zes stappen- aanpak doorbreekt precies die patstelling.
Prioriteringsaanpak dwingt af tot zichtbare en onderbouwde keuzes
Het mooie van deze aanpak is dat zij de politieke keuze niet vervangt, maar transparant maakt. Verschillende politieke voorkeuren leiden tot verschillende wegingen, maar het raamwerk dwingt af dat die keuzes zichtbaar en onderbouwd zijn. Geen project verdwijnt meer geruisloos naar de onderkant van de stapel zonder dat iemand kan zien en kan uitleggen waarom.
Nederland kan niet alles tegelijk bouwen. Maar het kan wel slimmer kiezen wat het eerst doet. Dat begint vandaag.
Download het rapport
Bouwen aan morgen begint met kiezen vandaag
Over de auteurs
