Technologiesector loopt voorop met AI, maar tijd voor verdere verdieping

Daarbij voelen CEO's in de technologiesector de druk om hun organisaties fundamenteel te vernieuwen verder toenemen. Geopolitieke spanningen, snelle technologische ontwikkelingen en toenemende onzekerheid over productiviteit, groei, schaal en werkkapitaalfinanciering zetten de huidige bedrijfsmodellen onder druk.

Onze survey is door 4.454 CEO's uit 95 landen ingevuld, onder wie ruim 250 uit de technologiesector. CEO’s in de technologiesector onderscheiden zich van hun collega's in andere sectoren door hun uitgesproken focus op technologische ontwikkelingen en digitale weerbaarheid.

Zorgen over cyberrisico's en verdere technologische disruptie 

De technologiesector is wereldwijd het meest beducht voor cybercrime en verdere technologische disruptie. Opvallend is dat geopolitieke risico’s in deze sector relatief lager op de zorgenlijst staan dan in veel andere sectoren, ondanks de zichtbare impact van internationale spanningen en spionage-incidenten bij technologiebedrijven.

Laaghangend ‘AI-fruit’ is geplukt 

Tegelijkertijd is de technologiesector dus een duidelijke voorloper op het gebied van AI. AI-toepassingen in producten, diensten en klantbeleving zijn al vergevorderd. Daarmee lijkt een groot deel van het laaghangende fruit geplukt. De volgende fase vraagt om verdere toepassing en verdieping op andere terreinen.

Versterking van randvoorwaarden voor verdere toepassing AI nodig 

De resultaten van onze survey tonen aan dat techbedrijven hun basis voor de toepassing van AI over het algemeen beter op orde hebben dan bedrijven in andere sectoren. Die basis heeft betrekking op zaken als de cultuur van de organisatie, een duidelijke strategie, het investeringsniveau en de data-infrastructuur. Ook daar is op een aantal punten wel ruimte voor verbetering.

Boodschap aan CEO’s: richt je op domeinen waarin Europa sterk is 

De boodschap aan CEO’s in de technologiesector is daarmee tweeledig. Enerzijds bevestigt onze survey dat de sector goed gepositioneerd is: de AI-volwassenheid is hoog en de groeiverwachtingen voor de komende twaalf maanden liggen boven het wereldwijde gemiddelde. Anderzijds vraagt toekomstbestendige groei om nieuwe keuzes.

Jeroen van Kessel is partner bij PwC en werkt veel met hightechbedrijven in de Brainport-regio. Hij ziet voldoende kansen voor tech-CEO’s die de stap naar transformatie daadwerkelijk willen zetten. 'Europa ligt op het gebied van AI achter op China en de VS. Dat komt doordat de markten hier gefragmenteerd zijn en bedrijven hier maatschappelijk en cultureel minder risico's kunnen en willen lopen om de EU-regelgeving niet te overtreden.'

'Investeren in cyberweerbaarheid, verantwoord AI-gebruik en robuuste datafundamenten is voor Europese bedrijven cruciaal om concurrentievoordeel op landen als China en de VS terug te winnen en verdere technologische disruptie niet alleen te ondergaan, maar actief te leiden. Het krijgen van groeikapitaal en voldoende talent zijn hierbij ook belangrijke condities. Dat moeten ze niet doen door generiek te concurreren met de BigTech-bedrijven, maar door zich te richten op domeinen en de context waar Europa sterk in is. Onze survey laat bijvoorbeeld zien dat bedrijven die vertrouwen en specifiek toegepaste AI kunnen combineren, een flinke streep voor hebben op de concurrentie. Hiermee kunnen Nederland en de rest van Europa zich onderscheiden.’

Geopolitiek speelveld zorgt voor dilemma's

Van Kessel: ‘We hebben momenteel natuurlijk ook te maken met een geopolitiek speelveld waarin grote Amerikaanse en Chinese bedrijven een agressieve industriepolitiek voeren. Je moet je als bedrijf dus heel bewust zijn waar je speelveld is. Dat je weet wat er in de keten gebeurt, waar de geopolitieke gevoeligheden zitten en met welke partijen je allianties moet sluiten. Want je kunt het niet alleen. Dat besef zie ik groeien binnen de sector.’

‘Net als het besef dat we voor onze sleuteltechnologieën - de cruciale technologieën voor economie, maatschappij en veiligheid - vaak zijn aangewezen op bedrijven die in buitenlandse handen zijn gekomen. Denk aan Nexperia. Waar dat vroeger niet zo’n punt was, zorgt het nu voor dilemma’s. En we lopen door de geopolitieke ontwikkelingen het risico dat het kapitaal en de innovatie verder verdwijnen uit Nederland.’

Er liggen kansen voor techbedrijven in industriepolitiek 

Tegelijkertijd zorgen de geopolitieke ontwikkelingen voor enorme kansen. Bijvoorbeeld als het gaat om het verkrijgen van steun van overheden, constateert Van Kessel. ‘Want wij gaan in Europa ook meer en meer industriepolitiek zien. Er is momentum om gebruik te maken van financiële steun, ook al is het complex om die te krijgen. Daar moet je je als bedrijf wel bewust van zijn. Subsidieaanvragen zijn inmiddels echt een onderwerp voor in de bestuurskamer geworden.’

'Voor CEO's is het essentieel om op de volgende golf te anticiperen maar ook goed te begrijpen dat elke technologiekeuze ook geopolitiek en de maatschappelijke acceptatie raakt. Geopolitiek en technologie zijn steeds meer met elkaar verweven.'

Oplossingen aanbieden

‘Het is als CEO van een technologiebedrijf ook belangrijk om flexibel zijn in de executie', vervolgt Van Kessel. ‘We zijn in Nederland goed in nieuwe dingen bedenken met “deep tech”. Maar dat betekent niet dat je het ook altijd in Nederland moet produceren. Ik denk dat het licentiemodel een oplossing kan zijn, want we leven nog altijd in een land met hoge lonen.’

Kansen in sleuteltechnologieën

Van Kessel: ‘Als ik naar kansen kijk, zie ik die voor Nederland vooral in zogenoemde sleuteltechnologieën als medtech, energietransitie en agrifood. Traditioneel zijn we daar sterk in. Daarnaast trekt de markt voor halfgeleiders aan en is fotonica een belangrijk speerpunt. Daar gaan veel techbedrijven baat bij hebben. Fotonica kan bijvoorbeeld een rol spelen in duurzaamheid en ook op het gebied van defensie.

De sleutel tot succes in deze sleuteltechnologieën is niet het louter aanbieden van hardware, maar van een oplossing. Dat doe je door een combinatie te maken tussen hardware, software en data. Zo kun je een duidelijke rol pakken en ben je minder kwetsbaar.’

Van Kessel: ‘Als je naar 2026 kijkt, moet dit een jaar van versnelling worden voor de adoptie van AI. Die urgentie komt ook naar voren uit het rapport-Wennink, dat onlangs is gepubliceerd. Afwachten is echt geen optie meer. Het is tijd voor concrete acties waar universiteiten, overheid en bedrijfsleven gezamenlijk de schouders onder gaan zetten.’