Duidelijk is dat AI de arbeidsmarkt fundamenteel verandert. De inhoud van werk transformeert anders en sneller dan organisaties verwachten. Daarbij ontstaat een tweedeling tussen typen rollen die de toekomst van werk op verschillende manieren vormgeven. Wat betekent dat voor Nederlandse organisaties?
Nederland wijkt af van mondiale ontwikkelingen op arbeidsmarkt
Wereldwijd zien we een tweesporenarbeidsmarkt ontstaan. Aan de ene kant 'geprofessionaliseerde' rollen, waarin AI routinetaken overneemt en medewerkers meer ruimte krijgen voor expertise en oordeelsvorming. Zo helpt AI bijvoorbeeld advocaten met eenvoudige taken als het samenvatten van documenten. Door deze tijdwinst kunnen ze richten op moeilijkere taken, zoals het opbouwen van een zaak in de rechtbank. Of neem recruiters: AI kan tegenwoordig automatisch cv’s screenen, waardoor recruiters zich kunnen richten op meer veeleisende taken zoals het onderhandelen over contracten.
Aan de andere kant kan AI juist de meer specialistische taken uit een rol wegnemen, waardoor de minder complexe taken bij mensen blijven. Denk bijvoorbeeld aan voorraadbeheerders. AI voert nu complexe taken uit, zoals voorraadbeheer, terwijl mensen zich richten op minder specialistische taken, zoals het verplaatsen van goederen in magazijnen. Deze functies noemen we ‘gedemocratiseerd’.
De Nederlandse resultaten wijken op sommige punten af van de mondiale ontwikkelingen. Terwijl wereldwijd het aantal vacatures het hardst groeit in de organisaties die het meest zijn blootgesteld aan AI, is dat in Nederland niet het geval. Hier groeit het aantal banen juist het hardst in de sectoren die minder beïnvloed worden door AI. En de loonpremie voor AI-vaardigheden blijft achter in vergelijking met andere landen.
Het aandeel AI-gerelateerde vacatures in Nederland groeit gestaag, ondanks een beperkte groei van het totale aantal vacatures
Bevindingen
- Het aantal vacatures in Nederland waarin kennis van AI wordt gevraagd, is tussen 2022 en 2025 met 'slechts' vijfduizend toegenomen, wat bescheiden is ten opzichte van wat we wereldwijd zien.
- Het aandeel AI-gerelateerde vacatures is in dezelfde periode wel verder gestegen: van 1,5 procent in 2022 naar 2,1 procent in 2025.
Bron: PwC-analyse, Lightcast-data
De Nederlandse arbeidsmarkt in vogelvlucht
Het aantal vacatures waarin AI-gerelateerde vaardigheden worden gevraagd, is in Nederland gestegen van 1,5 procent in 2022 naar 2,1 procent in 2025. In absolute aantallen gaat het om een groei van vijfduizend vacatures in drie jaar tijd. De belangrijkste bevindingen voor Nederland:
- Vraag naar AI-vaardigheden groeit, maar blijft beperkt
Het aandeel vacatures waarin AI-gerelateerde vaardigheden worden gevraagd, neemt toe. Maar blijft met 2,1 procent van alle vacatures relatief klein. Dat is opvallend, omdat AI bij veel organisaties hoog op de agenda staat. Binnen de vacaturemarkt komt de grootste vraag naar medewerkers met AI-vaardigheden uit de sector technologie, media en telecom (TMT). De cijfers suggereren dat veel organisaties nog vooral experimenteren met AI of AI-vaardigheden nog niet expliciet opnemen in functieprofielen. Tegelijkertijd kan de relatief beperkte vraag in vacatures er ook op wijzen dat organisaties AI-vaardigheden deels ontwikkelen via interne opleidingen en upskillingtrajecten. - Grote verschillen in loonpremies
De loonpremie voor AI-vaardigheden varieert sterk per sector. In de maakindustrie en TMT liggen de premies het hoogst: een teken dat daar veel vraag is naar AI-talent. Opvallend is dat de financiële dienstverlening een negatieve loonpremie van acht procent kent. Dat suggereert dat AI-vaardigheden daar niet extra worden beloond en dat er ruimte is om er verder op in te springen. - AI versnelt de transformatie van vaardigheden
Er is een positief verband tussen AI-blootstelling (de mate waarin dat taken en functies - potentieel - in hoge mate worden beïnvloed, ondersteund of geautomatiseerd door AI) en de snelheid waarmee vaardigheden veranderen. In de meest blootgestelde beroepen, zoals applicatieontwikkelaars, chemici en softwareontwikkelaars, veranderen vaardigheden twee keer zo snel als in minder blootgestelde functies. Dat betekent dat werknemers in deze rollen zich continu moeten blijven ontwikkelen.
De loonpremie voor AI-vaardigheden verschilt sterk per sector en blijft in Nederland relatief beperkt
Bevindingen
- De loonpremie voor AI-vaardigheden verschilt aanzienlijk per sector. Er is geen eenduidig verband met de mate waarin functies aan AI worden blootgesteld.
- De maakindustrie en de sector technologie, media en telecom (TMT) kennen de hoogste loonpremies. Dat wijst op een sterke vraag naar AI-vaardigheden. Daarentegen laten de overheid en publieke sector en de financiële dienstverlening negatieve salarispremies zien van respectievelijk ongeveer -2 procent en -8 procent. Ondanks de relatief hoge AI-blootstelling in de financiële dienstverlening wijst dit op een minder sterke vraag naar AI-vaardigheden en ruimte voor verdere toepassing van AI.
Bron: PwC-analyse, Lightcast-data
Wat dit betekent voor jouw organisatie?
Onze AI Jobs Barometer maakt duidelijk dat AI geen ver-van-mijn-bedshow is. De impact is zichtbaar, meetbaar en versnelt.
AI is geen technologievraagstuk, maar een talentvraagstuk
De techniek is belangrijk, maar uiteindelijk draait het om mensen. De vraag is niet alleen of AI werkt, maar of jouw medewerkers het begrijpen, vertrouwen en gebruiken. Dat vraagt om een andere benadering van leren en ontwikkelen.
De tweedeling vraagt om verschillende leerstrategieën
Door de tweedeling in ‘geprofessionaliseerde’ en 'gedemocratiseerde’ rollen word je als organisatie gedwongen voor je medewerkers twee verschillende loopbaanontwikkelingen en leerstrategieën te ontwikkelen. Daarbij bepaalt de mate van blootstelling aan AI hoe je die strategieën invult.
AI verandert ook de start van carrières
Uit de AI Jobs Barometer blijkt dat junior functies die sterk worden beïnvloed door AI, zeven keer vaker vaardigheden vragen die traditioneel met senioriteit worden geassocieerd. Denk aan leiderschap, strategisch denken en stakeholdermanagement. Organisaties zullen daardoor eerder moeten investeren in de ontwikkeling van deze vaardigheden.
Drie routes voor de toekomst
- Investeer in menselijke vaardigheden
Hoe meer taken AI overneemt, hoe belangrijker vaardigheden worden die AI niet kan vervangen: oordeelsvorming, creativiteit, empathie en samenwerking. Maak die vaardigheden onderdeel van je ontwikkelprogramma's. In AI-blootgestelde functies zijn deze vaardigheden tweeënhalf keer zo belangrijk als in minder blootgestelde functies. - Bepaal welke leerstrategieën je nodig hebt
Wil je dat je experts nog beter worden, of wil je AI inzetten om kennis breed toegankelijk te maken? Het antwoord bepaalt waar je in investeert en hoe je je organisatie inricht. - Meet waar je staat
Wij ontwikkelden een tool genaamd de AI Mind Map: een korte enquête waarmee je in kaart brengt wat medewerkers al weten over AI, hoe zij ertegenover staan en waar kansen liggen. Die inzichten kunnen de basis vormen voor een aanpak die past bij jouw organisatie.
Investeren in vaardigheden en mindset
De AI Jobs Barometer 2026 is helder: AI verandert de arbeidsmarkt. Organisaties die vandaag investeren in vaardigheden, mindset en strategische personeelsplanning, creëren de workforce die nodig is voor morgen.
De vraag is niet óf AI impact heeft, maar hoe je erop inspeelt.
De AI Jobs Barometer is een wereldwijd onderzoek van PwC, lees hier meer over de industrie-specifieke inzichten op mondiaal niveau
Meer weten over de Nederlandse uitkomsten van de PwC AI Jobs Barometer 2026?
Lees meer over de wereldwijde uitkomsten van de AI Jobs Barometer 2026
Heb je vragen? Neem gerust contact op met:
Elieke Vastenhouw
Partner, PwC Netherlands
Bastiaan Starink
Partner, PwC Netherlands
Bastiaan is partner in de Workforce-praktijk van PwC Nederland. Daarnaast is hij bijzonder hoogleraar Arbeidsmarkt, Pensioenen & Belasting aan Tilburg University en kroonlid van de SER.
