Het geschil in deze door PwC gevoerde procedure ging over de vraag op welke wijze een overheidsonderneming haar deelnemingen moet waarderen op het moment waarop zij belastingplichtig is geworden: de waarde in het economisch verkeer per 1 januari 2016 (standpunt Belastingdienst), of de (hogere) historische kostprijs uit het verleden (standpunt belanghebbende). Het antwoord op deze vraag is van belang voor de hoogte van het opgeofferd bedrag, en daarmee voor de omvang van het liquidatieverlies dat de overheidsonderneming zou mogen nemen. Het standpunt van de belanghebbende heeft tot gevolg dat ook het verlies dat zijn oorsprong vindt in de periode vóór het begin van de belastingplicht, bij liquidatie van een deelneming in aanmerking mag worden genomen.

Oordeel Hoge Raad

De Hoge Raad oordeelt dat noch de tekst, noch de strekking van de liquidatieverliesregeling aanleiding geeft om aan te nemen dat een liquidatieverlies van aftrek is uitgesloten voor zover dat verlies is toe te rekenen aan een periode waarin een lichaam nog niet belastingplichtig was voor de vennootschapsbelasting. De Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen bevat op dit punt geen overgangsrecht voor de situatie waarin een lichaam al voor aanvang van diens belastingplicht een of meer deelnemingen hield, en door de inwerkingtreding van deze wet met ingang van 2016 belastingplichtig is geworden. Dit brengt mee dat de liquidatieverliesregeling in de vennootschapsbelasting met ingang van dat jaar toepassing vindt op alle liquidatieverliezen die op of na 1 januari 2016 tot uitdrukking komen.

Anders dan de staatssecretaris van Financiën in zijn beroep in cassatie had betoogd, bestaat voor de rechter geen grond om een voor aftrek in aanmerking komend liquidatieverlies op grond van een redelijke wetstoepassing te beperken tot het gedeelte van het verlies dat is toe te rekenen aan de periode waarin het betrokken lichaam belastingplichtig is (‘compartimentering’), aldus de Hoge Raad. 

Aan dit oordeel doet evenmin af dat de bezittingen en schulden van een lichaam bij het begin van zijn belastingplicht als regel op de openingsbalans worden gesteld op de waarden in het economische verkeer van die bezittingen en schulden. Naar het oordeel van de Hoge Raad knoopt het opgeofferde bedrag in de zin van de liquidatieverliesregeling niet aan bij een balanspost, maar vormt deze een extracomptabele grootheid. Voor de bepaling van een liquidatieverlies is het dan ook niet van belang op welke wijze de belastingplichtige de deelneming op haar balans heeft gewaardeerd.

Anders dan de staatssecretaris in zijn beroepschrift in cassatie, is de Hoge Raad van oordeel dat aan het voorgaande evenmin afdoet dat de in de wet voorgeschreven wijze van berekening van een liquidatieverlies tot gevolg kan hebben dat over de periode van de belastingplicht van een lichaam niet diens totale winst wordt belast; deze berekeningsmethode kan overigens evenzeer tot gevolg hebben dat over de periode van belastingplicht meer wordt belast dan de totale winst van het lichaam. Dit is niet in strijd met doel en strekking van de liquidatieverliesregeling: die regeling beoogt immers niet om aan te sluiten bij de bepaling van de totaalwinst van het lichaam dat de deelneming houdt, maar om aan dit lichaam een tegemoetkoming te geven voor de verrekenbare verliezen van de deelneming die door de liquidatie en vereffening daarvan voorgoed verloren zijn gegaan.