Cardpoint vangt bot bij A-G voor toepassing btw-betaalvrijstelling

03/05/19

A-G Bot geeft in zijn conclusie in de zaak Cardpoint (C-42/18) het advies aan het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: HvJ EU) om de btw-vrijstelling voor betalingen en overmakingen niet van toepassing te verklaren op de diensten van het Duitse Cardpoint. Cardpoint verrichtte diensten aan banken in het kader van de exploitatie van geldautomaten.

De A-G volgt hiermee de lijn van het HvJ EU om de btw-vrijstelling voor betaaldiensten zeer strikt uit te leggen. Als deze conclusie van A-G Bot gevolgd wordt door het HvJ EU, dan wordt die strikte lijn daarmee bevestigd en leidt deze zaak niet tot nieuwe inzichten met betrekking tot de reikwijdte van de betaalvrijstelling.

Het is jammer dat de A-G niet (ambtshalve) ingaat op de reikwijdte van de btw-vrijstelling voor handelingen inzake bankbiljetten, zodat de vraag of die vrijstelling mogelijk wél zou kunnen worden toegepast nu onbeantwoord blijft.

Wat betekent dit voor u?

De grens tussen van btw vrijgestelde ‘kenmerkende en essentiële’ betalingshandelingen en met btw belaste ‘technische en administratieve’ handelingen, was eerder in de arresten Bookit (C-607/14) en DPAS (C-5/17) uitgewerkt. Op basis van die arresten is in uitbestedingssituaties weinig ruimte voor toepassing van de vrijstelling. In het advies aan het HvJ EU volgt A-G Bot deze lijn. Voor dienstverleners in stappen voorafgaand aan de betaling of overmaking door de financiële instelling is de mogelijkheid om de btw-vrijstelling voor betalingen en overmakingen toe te passen, zeer beperkt. Dat zou worden bevestigd als het HvJ EU het advies van de A-G volgt.

De conclusie van A-G Bot is geen verrassing op basis van de jurisprudentie over betalingen en overmakingen. Deze zaak lijkt op voorhand bovendien al gestuurd door de prejudiciële vraag waarin wordt vastgesteld dat Cardpoint ‘technische en administratieve prestaties’ verricht. Daarmee is het antwoord al bijna een gegeven.

Daarnaast omvat de vraag enkel de reikwijdte van de vrijstelling voor handelingen inzake betalingen, terwijl er ook een vrijstelling bestaat voor handelingen inzake bankbiljetten. Het is niet ondenkbaar dat deze btw-vrijstelling wel van toepassing is op het type dienst dat Cardpoint verricht, omdat zij in essentie giraal geld omzet naar chartaal geld en niet overmakingen van geld tussen partijen tot stand doet komen. A-G Bot toetst helaas niet aan de reikwijdte van de vrijstelling voor handelingen inzake bankbiljetten. Het is voor de praktische implicaties van deze zaak te hopen dat het HvJ EU wel besluit tot een ambtshalve toets aan die vrijstelling.

Achtergrond

Cardpoint GmbH verleent diensten aan een bank in verband met de exploitatie van geldautomaten. Cardpoint installeert gebruiksklare geldautomaten, met soft- en hardware en voorziet de geldautomaten van het logo van de bank. Daarnaast is Cardpoint verantwoordelijk voor de goede werking van de geldautomaten. Dit vertaalt zich naar het vervoer van bankbiljetten (die eigendom van de bank bleven), het vullen van de automaten, het onderhouden van de software en het verstrekken van advies over de dagelijkse exploitatie van de geldautomaten.

Bij een geldopname uit een geldautomaat, dus zodra de bankkaart in de automaat wordt ingevoerd, leest de software van Cardpoint de kaartgegevens. Cardpoint controleert deze gegevens en verzendt een elektronisch verzoek tot goedkeuring het interbancaire netwerk in. Na goedkeuring verwerkt Cardpoint verder de geldopname en zorgt zij voor de administratie (door het bijhouden - en aan de betrokken banken versturen - van datasets).

Cardpoint meent dat haar diensten zijn vrijgesteld op grond van de btw-vrijstelling voor handelingen inzake betalingen en overmakingen, maar de inspecteur is het daar niet mee eens. In de daaropvolgende procedure werd de zaak geschorst, in afwachting van de uitspraak van het HvJ EU in de zaak Bookit. Omdat het arrest in de zaak Bookit de verwijzende rechter alsnog niet voldoende duidelijkheid gaf om te bepalen of de dienstverlening van Cardpoint binnen de reikwijdte van de btw-vrijstelling voor betalingen en overmakingen paste, besloot deze zelf een prejudiciële vraag te stellen.

Prejudiciële vraag

Waar het bij Bookit de aan- en verkoop van bioscoopkaartjes betrof, gaat het bij Cardpoint om opname van contanten uit geldautomaten. De verwijzende rechter meent te kunnen vaststellen dat het in beide gevallen in hoofdzaak gaat om de (niet vrijgestelde) uitwisseling van informatie en het verlenen van technische en administratieve bijstand, maar acht verduidelijking door het HvJ EU wenselijk.
Dit leidt tot de volgende prejudiciële vraag:

Zijn technische en administratieve handelingen in verband met de opname van contanten aan geldautomaten die een dienstverlener verricht voor een bank die geldautomaten exploiteert, vrijgestelde handelingen inzake betalingen en overmakingen, terwijl die vrijstelling niet toepasbaar was op vergelijkbare technische en administratieve handelingen van Bookit in verband met kaartbetalingen voor de verkoop van bioscoopkaartjes?

Conclusie A-G Bot

A-G Bot start zijn conclusie met de opmerking dat diensten die het mogelijk maken contanten van een betaalrekening op te nemen, betalingsdiensten zijn op grond van de betekenis van deze term uit een andere richtlijn (Richtlijn EU 2015/2366). Vervolgens komt de A-G echter tot de conclusie dat Cardpoint geen handeling verricht die de kenmerkende en essentiële functie van een (btw-vrijgestelde) betaling vervult. Dit nu de handelingen van Cardpoint niet leiden tot juridische en financiële wijzigingen.

Cardpoint crediteert of debiteert niet zelf een rekening, of verricht geen boekingen in de rekeningen van de houder van de bankkaart die voor de opname wordt gebruikt. Hiermee bevestigt de A-G de vaststelling van de verwijzende rechter dat het gaat om technische en administratieve handelingen.

Dergelijke handelingen leiden, zoals vastgesteld in onder meer de arresten Bookit en DPAS, niet tot het overdragen van gelden en tot juridische en financiële wijzigingen. Daarvoor acht de A-G ook van belang dat de aansprakelijkheid van Cardpoint zich slechts uitstrekt tot technische aspecten van een betalingsdienst. Cardpoint is niet aansprakelijk voor de juridische en financiële wijzigingen waarmee een betalingshandeling gepaard gaat.