Banken worstelen met klimaat- en milieurisico’s

Dat klimaat- en milieurisico’s hoog op de prioriteitenlijst van de Europese Centrale Bank (ECB) staan, is duidelijk sinds de publicatie van zijn ‘Gids inzake klimaat- en milieurisico’s’ in november 2020. De ECB wil dat banken actie ondernemen om klimaat- en milieurisico’s te managen en transparant toe te lichten.

Na de ontvangst van eerdere selfassessments en actieplannen van de belangrijkste instellingen concludeerde de toezichthouder dat de eerste stappen waren gezet, maar dat er nog veel ruimte voor verbetering was. Begin dit jaar heeft de toezichthouder de banken opnieuw gevraagd een vragenlijst in te vullen over hun voortgang op het gebied van klimaat- en milieurisico’s (Thematische Review 2022).

Daadwerkelijke implementatie loopt vertraging op

In afwachting van de uitkomsten van deze rondvraag hebben wij al bij enkele significante banken gekeken wat de huidige status van de implementatie is. Daaruit kwam naar voren dat de aandachtsgebieden nog hetzelfde zijn als de conclusies die de ECB eerder trok. Die constateerde vorig jaar dat bijna alle banken die de eerste vragenlijsten invulden, een plan hadden ontwikkeld om hun capabilities voor risicomanagement te versterken. Een meerderheid had belangrijke voortgang geboekt met de integratie van klimaatrisico’s in hun kredietrisicomanagement. Daarnaast zag de ECB tekortkomingen bij interne rapportages, het management van markt- en liquiditeitsrisico’s, en stresstesting.

In onze benchmark viel ons verder op dat veel banken de daadwerkelijke implementatie van de klimaat- en milieurisico’s hebben opgeschoven, zelfs naar 2023. Als het om marktrisico’s gaat, is vijftig procent van de onderzochte banken nog niet begonnen met de implementatie. Zij geven aan daar later dit jaar mee te beginnen.

Drie redenen voor vertraging

Volgens ons zijn er drie algemene redenen waarom de implementation bij banken vertraging oploopt:

• Complexiteit - omdat meerdere afdelingen bij het proces zijn betrokken en afhankelijk van elkaar zijn, is het lastig om alle vereisten op elkaar af te stemmen en duidelijke verantwoordelijkheden toe te kennen.
• Impact - de impact van klimaat- en milieurisico’s op de traditionele risico’s is niet altijd duidelijk. Klimaat- en milieurisico’s spelen vaak over een langere termijn in vergelijking met markt- en liquiditeitsrisico’s.
• Andere verplichtingen - banken zijn druk met andere vereisten, zoals de klimaatrisicostresstest en de EU-taxonomie en hebben daardoor momenteel weinig tijd voor de implementatie.

Versnellen van implementatie van klimaat- en milieurisico’s

Om de implementatie van klimaat- en milieurisico’s te versnellen en te voldoen aan de vereisten van de ECB, is het allereerst belangrijk dat banken intern duidelijk maken wie de eigenaar van het proces is. Daarbij is een juiste toon vanuit de top cruciaal. Het management ziet de implementatie vaak als een verplichte exercitie om te voldoen aan regelgeving. Door aan te geven dat ze juist het risicomanagement van de bank verstrekt en daarmee van grote waarde is, kunnen bestuurders de urgentie op de betrokken afdelingen vergroten. 

Verder raden we voor het beheersen van klimaat- en milieurisico’s een organisatiebreed upskillingprogramma aan. Omdat meerdere afdelingen moeten samenwerken aan de implementatie, blijft het belangrijk dat alle werknemers een basiskennis hebben van deze risico’s. Gespecialiseerde trainingsmodules helpen betrokken afdelingen hierbij.

Gevaar voor financiële consequenties

Het implementeren van klimaat- en milieurisico's is zeker geen eenvoudige klus. Maar als banken nu geen actie ondernemen, zijn financiële consequenties onvermijdbaar. Bijvoorbeeld door verliezen op tegenpartijen als gevolg van klimaat- en milieurisico’s of een indirecte toeslag op kapitaal via de ‘procedure voor prudentiële toetsing en evaluatie’ (Supervisory Review and Evaluation Process, SREP). 

In onze volgende blogs gaan wij dieper in op hoe u de implementatie beter kunt laten verlopen. We belichten onder meer de verwerking van klimaat- en milieurisico’s in liquiditeitrisicomanagement en in het kredietverlenings- en monitoringproces.