Activeren van de vraag bepaalt succes windenergie op zee

Financieringsbereidheid

De studie 'Financing offshore wind' komt mede voort uit de vraag die de sectortafel Elektriciteit – in het kader van het Klimaatakkoord – stelde aan Invest-NL, over de financierbaarheid op de lange termijn van wind op zee. Bij eerder onderzoek vanuit het ministerie van Economische Zaken en Klimaat werd geconcludeerd dat de businesscases voor windparken op zee op lange termijn onder druk komen te staan als ontwikkelaars de opgewekte energie niet kwijt kunnen. ‘Als aanvulling hebben wij vanuit Invest-NL dit onderzoek geïnitieerd om het financieringsperspectief op de lange termijn te onderzoeken’, schetst Abo Rassa. ‘Daarvoor hebben we de hulp van PwC en AMSCAP ingeroepen en vijftien partijen in de keten – denk aan ontwikkelaars, financiers en banken – geïnterviewd over hun financieringsbereidheid voor windenergie op zee.’

Windenergie als aantrekkelijke investering

‘Als je puur kijkt naar de financieringsbereidheid voor windparken op zee is dat best een succesverhaal’, vertelt Robert Hensgens. ‘De offshore-windindustrie en de financieringsmarkt ervan zijn in de afgelopen vijftien jaar volwassen geworden. Heel veel verschillende investeerders en financiers zijn op verschillende momenten bereid in te stappen in die ontwikkelingen. Windenergie op zee wordt als een aantrekkelijke en goede investering gezien. Maar, er is een keerzijde. Er zijn zorgen of er nog wel voldoende appetijt in de markt is om parken te blijven ontwikkelen als de ontwikkelaars het volledige elektriciteitsprijsrisico lopen. Investeerders – en vooral banken – willen eigenlijk pas instappen als er nauwelijks tot geen risico’s meer inzitten. Als je veel meer power purchase agreements (PPA’s, stroomaankoopovereenkomsten) voor de lange termijn zou kunnen afsluiten, kun je de risico’s reduceren en heeft dat positieve impact op de financierbaarheid. Met die overeenkomsten is de stroom eigenlijk al verkocht en weet je hoeveel je ervoor krijgt'.

Ecosystemen en innovatieclusters

‘Windparken op zee worden steeds aantrekkelijker voor allerlei grote institutionele partijen en financiers’, vult Rassa aan. ‘Zo’n tien jaar geleden begon windenergie op zee in een versnelling te komen; had de technologie destijds nog een zetje nodig. Tegenwoordig is de keten die offshore-windprojecten op zee ontwikkelt zo geprofessionaliseerd dat de risico’s steeds beter te beheersen zijn. Dat wekt vertrouwen en interesse bij investeerders. Bijna alle landen in de hele wereld kijken naar wat er op dit moment op de Noordzee gebeurt. De technologie gaat nog stappen zetten, de keten professionaliseert, er ontstaan ecosystemen en innovatieclusters. Nu is het inderdaad belangrijk om te versnellen en ervoor te zorgen dat de afzet ook wordt weggezet. We moeten ervoor zorgen dat we veel meer stroom uit wind op zee inkopen met z’n allen.’

Brede energietransitie vormgeven

Het activeren van de vraag helemaal aan de markt overlaten gaat Rassa en Hensgens te ver. ‘Als je het alleen aan de markt overlaat, is de kans erg groot dat het terugvalt’, verwacht Hensgens. ‘Je wilt juist dat er stappen worden gezet om het activeren van de vraag en de systeemintegratie een goede duw te geven. Juist nu moeten we heel actief en hard aan die vraagstimulering en die systeemintegratie gaan werken'. Rassa: ‘Zorg dat de vraag uit de industrie toeneemt door elektrificatie bijvoorbeeld. En blijf innoveren op het vlak van opslag, conversie naar waterstof en andere mogelijkheden. Iedereen kan daaraan een steentje bijdragen. Alleen maar bouwen op zee, terwijl je de stroom niet kwijtraakt in de markt, erodeert elke businesscase.’

Hensgens knikt instemmend: ‘Aan de ene kant moet je de industrie in beweging zien te krijgen. Aan de andere kant moet je als overheid eigenlijk een plan B hebben, voor als het met die PPA’s niet snel genoeg lukt. Als je je wind-op-zee-doelen wilt halen, kan het zijn dat je het ergens in de komende jaren subsidievrij niet redt. Dan heb je een plan B nodig. Werk dat dan ook uit en maak het vooraf expliciet, want uiteindelijk is het verder ontwikkelen van de financieringsmarkt erbij gebaat dat je niet heel lang die subsidie erop laat lopen. De intentie moet zijn dat de markt zoveel mogelijk zelf met efficiënte oplossingen komt.’