Innovatie onder druk: tech- en platformecosysteem staat voor toenemende uitdagingen

Dat deze bedrijven zeer innovatief zijn, blijkt uit de bijna 140.000 patenten die zij gezamenlijk bezitten en spelen met hun opereren een centrale rol in sectoren zoals energie, gezondheidszorg en digitale dienstverlening. Daarnaast zorgen zij voor een continue stroom van nieuwe bedrijvigheid: gemiddeld leidt één bedrijf namelijk tot acht nieuwe startups en haalden 300 universitaire spin-outs – bedrijven die ontstaan uit onderzoek van een universiteit - samen $2,7 miljard op aan venture capital.

Verslechterend ondernemingsklimaat zichtbaar in cijfers 

Volgens Barbara Baarsma, hoofdeconoom bij PwC, wijzen meerdere indicatoren op een zorgwekkende ontwikkeling. “Sinds de piek in 2023 is het aantal nieuwe startups met 38% afgenomen. Ook groeien bedrijven minder snel door en heeft er sinds 2021 geen Nederlandse tech-IPO meer plaatsgevonden.”

Ook is de aantrekkingskracht van Nederland voor internationaal talent afgenomen. Dat blijkt wel uit de sterke daling van het aantal aanvragen van kenniswerkers om naar Nederland te komen van 33.000 in 2022 naar 19.500 in 2025. Dat hangt ook samen met het verslechterende fiscale klimaat in Nederland ten opzichte van andere landen. Zo is de 30%-regeling minder gunstig is geworden ten opzichte van bijvoorbeeld België en Luxemburg. Dat terwijl talent juist cruciaal is voor groei en vernieuwing.”

Druk op innovatie door beleid en regelgeving 

Uit de analyse van PwC wordt duidelijk dat deze bedrijven meerdere, elkaar versterkende obstakels ervaren. Zo maakt de belasting op aandelenparticipaties het bijvoorbeeld minder aantrekkelijk om medewerkers mee te laten delen in het succes van het bedrijf, wat vaak een belangrijk middel is om schaars talent te binden en salariskosten te drukken in de opstartfase. Daarbovenop zorgt de huidige rigide arbeidsmarktregulering ervoor dat snel op- en afschalen – iets wat voor innovatieve bedrijven juist essentieel is – ingewikkelder en risicovoller wordt. Tot slot sluiten bestaande innovatieregelingen niet goed aan op hoe moderne, digitale bedrijven werken, waardoor ondersteuning vanuit beleid niet altijd effectief is en innovatie hiermee onbedoeld wordt afgeremd.

“Met een scale-up ratio van slechts 21,6% zit de bottleneck duidelijk in de transitie van startup naar scale-up. Juist daar drukken beleidsonzekerheid en fricties op arbeid en kapitaal het groeipotentieel.” aldus Baarsma.

Kantelpunt voor toekomstig verdienvermogen

Het Nederlandse tech- en platformecosysteem bevindt zich op een belangrijk kantelpunt. Veranderingen en onzekerheid in beleid lijken het vertrouwen van investeerders onder druk te zetten, terwijl juist voorspelbaarheid op de lange termijn een belangrijke voorwaarde is voor innovatiegedreven groei.

Baarsma benadrukt dat technologie- en platformbedrijven cruciaal zijn voor productiviteitsgroei in domeinen als digitalisering, kunstmatige intelligentie en energietechnologie. Juist deze groei is nodig om grote maatschappelijke transities – van de energietransitie tot vergrijzing en zorg – te kunnen financieren. Zonder een sterk en groeiend ecosysteem komt die toekomstige groei onder druk te staan. Consistent en toekomstbestendig beleid is daarom geen randvoorwaarde, maar een noodzakelijke investering in het verdienvermogen van Nederland.