Meer heroriënteren op strategische keuzes door geopolitieke conflicten

Dit jaar deden wereldwijd 4.454 CEO's mee aan het onderzoek, van wie 483 uit de energiesector. Vooral de geopolitieke conflicten vragen om een andere benadering op de internationale markt voor grondstoffen.

Geopolitieke spanningen 

Dat de energiesector zich meer dan gemiddeld zorgen maakt over de geopolitieke conflicten in de wereld is niet zo verwonderlijk. De sector is van oudsher een internationale sector, met multinationals over de hele wereld. Geopolitieke spanningen raken vaak direct aan de sector. Dat zagen we ook na de inval in Oekraïne, toen de energieprijzen omhoogschoten. Hoewel het om een deel van de toevoer ging, werd het hele systeem geraakt. 

Die zorgen gelden zeker ook voor de Nederlandse CEO's uit de energiesector. 'Nederland heeft een grote doorvoerhaven voor olie en oliegerelateerde producten. Veel lokale spelers zitten daar in de buurt. We halen ook veel gas, componenten en kritische infrastructuur voor onze elektriciteitsvoorzieningen uit het buitenland. We gedijen van oudsher goed bij goede relaties', aldus PwC-partner en energiespecialist Paul Nillesen.

Verhoogde cybersecurity en herstructurering toeleveringsketen 

Veel CEO’s in de energiesector zoeken het antwoord op geopolitieke dreigingen in het verhogen van de cybersecurity, wat in lijn is met andere sectoren. Zij kijken echter meer dan het wereldwijde gemiddelde naar het herstructureren van de toeleveringsketen. Nillesen: 'Voor het herstructureren van de toeleveringsketen is het belangrijk om te kijken met welke leveranciers je te maken hebt. Wie zijn je belangrijkste leveranciers en van welke spelers ben je afhankelijk? Breng in kaart of er alternatieve leveranciers zijn, over de grenzen van sectoren en landen heen. En bedenk een plan voor als er iets gebeurt. Werk verschillende scenario’s uit, en beschrijf wat je doet.'

Heroriënteren op strategische keuzes 

Volgens Nillesen is de tijd voorbij dat je overal toegang had tot grondstoffen en dat je de wereld kon zien als een mondiale markt. Daarom is een heroriëntatie op strategische keuzes cruciaal voor de energiesector. ‘Er is meer aandacht voor waar componenten geproduceerd en gekocht worden en voor de garantiezekerheid van leveringen. Want hoe zorg je ervoor dat jouw leveranciers betrouwbaar zijn? Dat gaat niet alleen over de leveringen van gas, maar over de hele toevoerketen van materialen, diensten en mensen.’  
 
Die heroriëntatie op strategische keuzes gaat steeds een stap verder. De vraag die veel bedrijven zich nu stellen is: welke onderdelen zitten er in de onderdelen die ik nodig heb? Nillesen: 'Dat was vijf jaar geleden ondenkbaar. Toen liet je iets maken in China, omdat het daar het goedkoopst was. Waar en met wie je zaken doet, staat nu veel hoger op de agenda. Ook spelers die niet internationaal georiënteerd zijn, zoals lokale energiebedrijven, worden hiermee geconfronteerd.'

Klimaatverandering en energietransitie blijven hoog op de agenda staan  

Energiebedrijven hebben meer dan andere bedrijven zorgen over de mogelijke impact van klimaatverandering. Zij hebben dan ook processen gedefinieerd die rekening houden met de kansen en risico's van klimaatverandering. De energietransitie blijft een enorm belangrijk onderwerp in de sector. 

Nillesen: 'In Nederland zien we dat veel spelers sneller willen gaan met de energietransitie, maar daarbij tegen grenzen aanlopen. Hogere prijzen, volle energienetten en tekorten hebben een grote invloed op de sector. De grootste uitdaging om van plannen naar tastbare resultaten te komen, is een coherent beleid vanuit de overheid. Bedrijven willen weten hoe de wereld er over tien jaar uitziet. Het is de afgelopen vier jaar veel ingewikkelder geworden om in de toekomst te kijken. Er is genoeg geld om te investeren, de schaarste zit hem in de zekerheid. We zien dat bedrijven hierdoor op de rem trappen en minder investeren of vertragen.'

Kritisch kijken naar rol in de waardeketen

In andere sectoren dan de energiesector is het onderwerp klimaatverandering de laatste jaren gezakt op de 'zorgenlijstjes' van de CEO's. Dat komt doordat er andere grote zorgen (denk aan geopolitiek) bij zijn gekomen en ook door de negatievere sociale en politieke stemming rond het onderwerp. Nillesen raadt bedrijven aan om kritisch na te denken over hun positie en rol in de waardeketen. 

‘Kijk veel bewuster naar de toekomst, en wees kritisch op je eigen verwachtingen. In Europa en Nederland blijven we bijvoorbeeld geloven in onze ambities voor de energietransitie, maar dat geldt misschien niet voor de rest van de wereld. Daar worden ambities bijgesteld. Rekening houden met verschillende perspectieven en het begrijpen van de invloed daarvan op keuzes is daarmee nog belangrijker geworden.’