Slim en duurzaam vervoersysteem vraagt om marktprikkels

Het nieuwe kabinet kiest voor een nieuw centraal thema op het gebied van infrastructuur en milieu: een slim en duurzaam vervoersysteem waarvan de delen naadloos op elkaar aansluiten. Om dat te realiseren, zal het kabinet scherpe doelen moeten stellen en technologische innovaties moeten afdwingen.

Door Fons Kop - expert infrastructuur en milieu bij PwC

Kabinet kiest nieuw centraal thema

In een tijd waarin technologische ontwikkelingen elkaar steeds sneller opvolgen, aandeelhouders gemiddeld niet langer dan zes maanden hun aandelen vasthouden en disruptief en agile modewoorden zijn, is het vormen van een langetermijnvisie op infrastructuur een uitdaging. Niettemin lijkt het nieuwe kabinet op een dergelijke visie in te spelen met de keuze voor een nieuw centraal thema dat past bij de huidige tijdgeest: een slim en duurzaam vervoersysteem waarvan de delen naadloos op elkaar aansluiten.

Slim en duurzaam vervoersysteem vraagt om marktprikkels

Slimme technologie matcht vraag en aanbod

Als we durven dromen, is er een toekomst waarin individueel en collectief vervoer duurzaam zijn en naadloos op elkaar aansluiten. Slimme technologie matcht vraag en aanbod in volumes en prijs. We gebruiken lichte elektrische zelfsturende voertuigen, waar nodig individueel en waar mogelijk collectief. Weg, water, spoor en lucht lopen in elkaar over. Alles gericht op een duurzame en verbeterde reisbeleving.

Processen aanpassen aan tempo technologische ontwikkelingen

Willen we deze toekomstvisie realiseren, dan moet het kabinet eerst bepalen welke rol de overheid inneemt. Naar mijn mening moeten nieuwe samenwerkingsmodellen tussen regionale en nationale overheden vorm krijgen. Om innovaties te stimuleren en Nederland een toonaangevende speler op het gebied van infrastructuur te laten blijven, moet de overheid niet alleen scherpe doelen stellen. Ze moet ook wet- en regelgeving en bestaande voorbereidings-, besluitvormings- en uitvoeringsprocessen aanpassen aan het tempo van de technologische ontwikkelingen. 

Overheid moet markt prikkelen om te innoveren

De overheid hoeft niet zozeer zelf te innoveren, maar wel prikkels bieden via regelgeving, belastingen of subsidies om de markt te laten innoveren en ander gedrag of technologische innovaties af te dwingen. Het initiatief om de verplichte gasaansluiting voor nieuwbouw te laten vervallen, is zo’n manier. Het is nu aan de markt om te bepalen met welke duurzamere alternatieven de huizen verwarmd worden.

Concrete doelstellingen én programma aanpak vereist

De overheid heeft tevens als taak om initiatieven te coördineren en waar nodig standaarden te zetten. Het is immers niet efficiënt als elke stad zelf systemen gaat ontwikkelen om bijvoorbeeld via prijsbeleid duurzaam vervoer af te dwingen. Concrete doelstellingen, eenduidigheid in aanpak en aansturing, communicatie naar de markt over de planning van projecten en de mogelijkheid en de wil om de leerervaringen van het ene project mee te nemen in het volgende project zijn daarbij essentieel. De ministeries Infrastructuur & Milieu en Economische Zaken hebben de afgelopen periode de meerwaarde laten zien van een aanpak waarbij niet alles in één allesomvattend project wordt samengebracht, maar waarbij sprake is van een programma waarin verschillende kleinere projecten samenkomen.

Bedrijfsinvesteringen laten renderen

Het afgelopen decennium hebben de verschillende kabinetten, en ook Rutte II, stevig ingezet op het bevorderen van ondernemerschap en innovatie door gebruik te maken van publiek-private samenwerking bij de aanleg van nieuwe infrastructuur. Dit investeringsprogramma heeft zijn vruchten afgeworpen en draagt nog steeds bij aan de reductie van files en de ontsluiting van onze mainports.

Met nieuwe technologie schaarse infrastructuur beter benutten

Het is goed de nieuwe impulsen ook via een dergelijk PPS-programma vorm te geven en daarover tijdig te communiceren. Veel aannemers en investeerders hebben de afgelopen jaren capaciteit opgebouwd om dergelijke projecten te kunnen doen. Voor hen is een verlenging van deze pijplijn essentieel om de gedane investeringen ook te laten renderen. Als klein land met een hoog opleidingsniveau en veel toonaangevende bedrijven heeft Nederland nu weer de kans om te laten zien hoe we met nieuwe technologie de schaarse infrastructuur beter kunnen benutten en Nederland vertrouwen kunnen geven in de toekomst.

Contact

Fons Kop

Partner, PwC Netherlands

Tel: +31 (0)88 792 74 74

Volg ons