Revitaliseer onze arbeidsmarkt

Start adding items to your reading lists:
or
Save this item to:
This item has been saved to your reading list.

Anders droogt onze economische groei op door gebrek aan talent  

Door Bastiaan Starink - people & organisation-specialist PwC.

De economie draait op volle toeren en nooit eerder was de werkloosheid zo laag. Iedereen juicht, nou ja, niet iedereen. Steeds meer CEO’s (en voor hen economen en strategieadviseurs) vragen ze af of en waar ze voldoende talenten vinden om de toekomstige groei mee te blijven voeden. Ze vrezen dat als ze dat niet lukt de groei van hun organisatie – en daarmee de economie - stilvalt. Daarom moet de arbeidsmarkt dringend NU worden gerevitaliseerd.

*PwC 21th CEO Survey 2018

 

Verborgen werkeloosheid

De werkgelegenheidssituatie in Nederland is anders dan in omringende landen. Niet verbazingwekkend, gezien de lange traditie van egalitaire arbeidsrelaties in ons polderland. Er is nog genoeg arbeidspotentieel dat onvoldoende benut wordt.

Als het land met de hoogste penetratie van flexarbeid in de wereld, blijft veel werkloosheid verborgen in de statistieken. Te veel nieuwkomers op de arbeidsmarkt werken onder hun mogelijkheden op flexcontracten en hebben geen uitzicht op een vaste baan of een vast inkomen. Bovendien kunnen ze hun employagility (de lenigheid om aantrekkelijk te blijven voor nieuwe banen of opdrachten) niet onderhouden. Vrouwen werken in overgrote meerderheid in deeltijd en in sectoren waar ze sowieso weinig betaald krijgen en dan ook nog minder dan mannen met een vergelijkbare opleiding en leeftijd voor hetzelfde werk. Niet-westerse migranten en ouderen hebben ook in deze economische hausse moeite om werk te vinden. Jonge mensen betreden de arbeidsmarkt met niet passende opleidingskwalificaties.

Door dit alles worden de beschikbare arbeidstijd en het talentpotentieel van 1,3 miljoen mensen onderbenut. Dat is genoeg talent voor 700.000 fulltimebanen.

Toekomst van werk: het gaat om mensen, niet om banen

Onze publicatie De toekomst van werk 2030 - een wake-upcall voor organisaties, burgers en overheid gaat over hoe we dit potentieel wel kunnen benutten.

In ons onderzoek presenteren we pragmatische oplossingen voor de verwachte ontwikkelingen op de arbeidsmarkt tot 2030. Dat doen we aan de hand van de drie megatrends die in hoge mate zullen bepalen hoe ons werk er straks uit zal zien en hoe we dat zullen organiseren. Zullen we in staat zijn om de groeiende ongelijkheid op de arbeidsmarkt terug te dringen, en zo ja, hoe? Hoe kunnen we solidariteit en flexibiliteit met elkaar verenigen? En: welke gevolgen zullen de technologische doorbraken hebben op ons werk en werkprocessen?

Voor al onze antwoorden raad ik u aan om het volledige rapport te downloaden, hier volsta ik met de hoofdlijnen. Het staat of valt met het centraal stellen van mensen, en niet langer te focussen op banen. Als mensen zich beter bewust zijn van de uitdagingen waar ze voor staan, en de instrumenten krijgen aangereikt om de bij hun kwaliteiten en persoonlijkheid best passende kennis en vaardigheden te onderhouden en uit te breiden, kunnen ze elke verandering aan. Sterker, dan voegen ze meer waarde toe dan nu. In welke nieuwe rol of nog niet bestaande professie dan ook.

Biedt ze meer kansen op individueel succes

Om dit te doen, moeten organisaties de kansen op individueel succes vergroten door iedereen die met en voor ze werkt te helpen bij het vergroten van hun inzetbaarheid. Ze moeten ze leren voldoende lenig te zijn om mee te bewegen met veranderingen en de flexibiliteit meegeven om indien nodig hun loopbanen een andere richting uit te duwen. Dat bereiken ze door beleid te ontwikkelen op het gebied van leven lang leren, en mensen te begeleiden naar multi-stage careers (een loopbaan waarin iemand zowel werknemer, zzp'er er of bijvoorbeeld student-werker naast elkaar kan zijn) en werk dat op maat gesneden is van zijn of haar specifieke vaardigheden (en dat niet per se in de functionele hiërarchie hoeft te passen).

Individuen moeten op hun beurt verantwoordelijkheid nemen om actief te blijven. Ze moeten zich kunnen aanpassen aan veranderingen en er niet voor weglopen, en ze moeten zich ervan bewust zijn dat het werkend bestaan van toekomstige generaties vijftig tot misschien wel zestig jaar zal duren. Ze moeten op de hoogte zijn van de laatste technologische ontwikkelingen (net als organisaties natuurlijk) en bereid zijn om hun kennis op dit vlak voortdurend bij te spijkeren.

Voor de politici en de sociale partners is de boodschap ook duidelijk: houd niet langer vast aan het rigide bouwwerk van arbeidswetten en arbeidsregels en sta meer eigen keuzes toe in het maken van afspraken over arbeidsrelaties en over de oudedagvoorziening. En stap over je eigen schaduw heen, in de zin dat duidelijk is dat traditionele opvattingen over belangenbehartiging conflicteren met de nieuwe werkelijkheid op de werkvloer.

Maar voor alles: doe iets nu

Er is geen tijd te verliezen en daarom moeten we no regret maatregelen durven nemen. Ook al is het verdienmodel nog niet helder. Lukt dat, dan maken we genoeg talentpotentieel vrij om nog jarenlang ongehinderd economisch te kunnen groeien. Bovendien biedt het ons de kans om Nederland eens te meer internationaal neer te zetten als hét proeflaboratorium voor het vormgeven van toekomstige werkrelaties, voor workforce planning 2.0 en voor nieuwe werkstructuren.

Wat dat laatste betreft, we hebben daarvoor alles in huis. Door onze internationale oriëntatie, open en kennis-gedreven economie, en lange traditie van polderoverleg, kijkt de buitenwereld naar hoe wij om willen gaan met het werk van de toekomst.

Hier ligt vooral een taak voor overheid, politiek en sociale partners. Ze moeten voor een gezamenlijke aanpak kiezen. Er moeten nieuwe regels komen om individuen te beschermen en de uit een star arbeidsverleden stammende barrières moeten worden weggenomen. Belangrijk is dat de wetgever een open oog houdt voor wat buiten Nederland aan vernieuwende wet- en regelgeving wordt afgesproken, en dat de sociale partners uit hun traditionele rollen durven stappen en kiezen voor een toekomstbestendige belangenbehartiging.

Lukt dit, dan herschrijven we de spelregels voor de toekomst van de internationale arbeidsmarkt en nemen we een voorsprong in de wereldwijde strijd om schaars talent.

Dit is de eerste bijdrage uit een serie van vier blogs gebaseerd op onze publicatie ‘De toekomst van werk 2030 - een wake-up call voor organisaties, burgers en overheid’.

Contact

Bastiaan Starink
Director, PwC Netherlands
Tel: +31 (0)88 792 64 06
E-mailadres

Volg ons