Dakrenovatie als strategische beslissing

27/08/19

Dakrenovatie NEMO Science Museum

Als het dak van je huis lekt, zoek je een paar betrouwbare dakdekkers of aannemers en bekijk je wie het tegen de laagste prijs kan repareren. Simpel. Ben je echter de directie van het NEMO Science Museum en geeft het dak van je gebouw al sinds de oplevering problemen, dan werkt het iets anders. Voor de directie van NEMO werd het renoveren van het dak ineens een strategische beslissing.

door Jacques de Swart, expert data-analyse bij PwC en als hoogleraar Toegepaste Wiskunde verbonden aan de Nyenrode Business Universiteit.

Het dak is een wezenlijk onderdeel van het NEMO Science Museum. Er zijn allerlei ideeën om het opnieuw in te richten op een manier die past bij jouw doelstelling om technologie en innovaties op het gebied van duurzaamheid onder de aandacht te brengen. Maar je hebt ook te maken met de architect die 'zijn dak' wil behouden zoals het oorspronkelijk ontworpen is.

NEMO Science Museum - foto: DigiDaan

Het maximaliseren van shared value

In een eerdere blog beschreef ik een methode voor het maximaliseren van shared value. Organisaties kunnen concreet aan de slag met een zevenstappenplan als ze in hun strategische besluitvorming streven naar uitkomsten die ten goede komen aan people, planet én profit. Zorg voor mens en milieu hoeft immers niet ten koste te gaan van financiële prestaties, integendeel. Op lange termijn is het vinden van een balans tussen de drie P's zelfs een voorwaarde voor het voortbestaan van organisaties. Het renoveren van het dak van NEMO bewijst dat ze elkaar ook op korte termijn kunnen versterken.

Het dak van NEMO

Jaarlijks maken bijna 700.000 bezoekers in het NEMO Science Museum in Amsterdam op een speelse en interactieve manier kennis met wetenschap en technologie. Het markante ontwerp, een kopergroen gebouw dat oprijst uit het IJ, is van de hand van de Italiaanse architect Renzo Piano. Het dak biedt plaats aan verschillende attracties en een restaurant, en is een fantastisch uitkijkpunt over de stad. Maar dit dak was ook – al sinds de oplevering in 1997 – een bron van technische problemen. De isolatie voldeed niet aan de eisen; complexe en kostbare reparaties waren nodig om het gebouw waterdicht te houden.

Meest vooruitstrevende en duurzame onderneming

Als onderdeel van het NEMO GROEN-programma kwam er een plan om het dak niet alleen te renoveren, maar ook om er een experimentele daktuin aan te leggen. En systemen te plaatsen voor het opwekken van elektriciteit. Het programma stelde zich tot doel om alles te doen wat technisch, organisatorisch en financieel haalbaar is om NEMO tot de meest vooruitstrevende en duurzame onderneming van Amsterdam te maken. De traditionele businesscase voor dit plan sloot af met de opmerking: 'Bovendien kunnen aanvullende inkomsten worden gegenereerd door meer bezoekers te trekken. Deze businesscase laat dit aspect buiten beschouwing omdat het niet kan worden gekwantificeerd'. Dát moet je natuurlijk niet tegen een wiskundige zeggen; mijn handen begonnen meteen te jeuken.

'Zorg voor mens en milieu hoeft niet ten koste te gaan van financiële prestaties, integendeel. Het renoveren van het dak van NEMO bewijst dat ze elkaar ook al op korte termijn kunnen versterken.'

Jacques de Swart PwC

Responsible Business Simulator

Bij het streven naar een maximale shared value is het juist noodzakelijk om de waarde voor people en planet te kwantificeren, om ze te kunnen wegen met de verwachte profit. Aan de hand van het zevenstappenplan en de Responsible Business Simulator wilde ik de directie en de toezichthouders van NEMO laten zien welk besluit over de nieuwe inrichting van het dak het best tegemoet zou komen aan de wensen van alle NEMO-stakeholders. Het voert te ver om de zeven stappen in dit blog gedetailleerd door te nemen. Bijgaand schema biedt een samenvatting.

Van probleemdenken naar denken in mogelijkheden

Samen met belanghebbenden en experts formuleerden we in de onderzoeksfase de strategische uitdaging. Ook werkten we de belangrijkste uitkomsten, inputvariabelen, besluiten en scenario’s uit. Bij NEMO ging het bijvoorbeeld om de vraag wat de aanleg van een daktuin kost, en wat de effecten ervan zijn op klanttevredenheid, bezoekersaantallen en de landmark value. Omdat de tuin een isolerende werking heeft, kwantificeerden we ook de energiebesparing, in zowel euro's (profit) als het aantal kWh/jaar (planet).

In fase twee volgde desk research, waarbij we de strategische uitdaging modelleerden, de vereiste data verzamelden en stevig rekenden. In de derde en laatste fase legden we de uitkomsten van het simulatiemodel voor aan de beslissers. Op basis van hun strategische prioriteiten – welke combinatie van people, planet en profit is voor hen het meest waardevol – en hun risicobereidheid (het model geeft ook inzicht in de risico's die samenhangen met verschillende scenario's) kozen zij de beste strategie.

Het op deze manier modelleren van een strategisch besluit maakte niet alleen een met data onderbouwde afweging over het creëren van de maximale shared value mogelijk. Onze methode droeg ook bij aan een paradigmashift: van probleemdenken naar denken in mogelijkheden. In het geval van NEMO: een verschuiving van 'hoe moeten we het dak repareren?' naar 'hoe kunnen we het dak herinrichten op een manier die bijdraagt aan onze missie?'. Bovendien deed onze methode een beroep op de kennis en de inzichten van diverse experts en belanghebbenden. Doordat wij hun bijdragen op een transparante en objectieve manier meenamen in de besluitvorming, ontstond zowel binnen de NEMO-organisatie als daarbuiten grote betrokkenheid en enthousiasme. Medewerkers van de facilitaire dienst, van marketing en van inkoop raakten ineens inhoudelijk betrokken bij strategische besluitvorming, terwijl er voorheen nauwelijks contacten waren tussen de verschillende disciplines.

Maximale waarde voor people, planet én profit

Onze aanpak zorgde ook voor een ommezwaai bij Renzo Piano. Aanvankelijk wilde de architect niet dat er iets aan het dak zou veranderen. Toen hij echter zag dat we niet met een 'simpele' renovatie bezig waren, maar met iets groots en meeslepends, ging hij akkoord en begon hij schetsen met ideeën te sturen. In zijn tekeningen zat zo veel vakmanschap en bevlogenheid; een enorm 'wow-moment' voor iedereen!

Het NEMO-dak is nu toegankelijk zonder kaartje voor het museum en het biedt een fantastisch openbaar uitkijkpunt over Amsterdam. Een nieuw restaurant op het dak is een groot succes en levert aanzienlijke inkomsten voor NEMO op. Dankzij onze methode hebben we kunnen kwantificeren wat de verschillende opties voor een nieuwe inrichting van het dak zouden opleveren. Daarmee kon de directie van NEMO weloverwogen besluiten meer te investeren dan er voor een 'simpele' renovatie nodig zou zijn. Het resultaat: maximale waarde voor people, planet en profit.

'Dankzij onze methode hebben we kunnen kwantificeren wat de verschillende opties voor een nieuwe inrichting van het dak zouden opleveren. Daarmee kon de directie van NEMO weloverwogen besluiten meer te investeren dan er voor een “simpele” renovatie nodig zou zijn.'

Jacques de Swart PwC

Contact

Jacques de Swart

Partner, PwC Netherlands

Tel: +31 (0)88 792 76 23

Volg ons