De digitale transformatie van het familiebedrijf

31/05/19

Digitalisering binnen familiebedrijven

Digitale transformatie is in vrijwel elke sector aan de orde. Met welke onderscheidende eigenschappen kunnen familiebedrijven deze fundamentele verandering vormgeven? Wij zien er drie waarmee familieondernemingen hun voordeel kunnen doen.

Door Ron Martinek - PwC-expert op het gebied van digitale transformatie bij familiebedrijven - en Bastiaan Starink, People & Organisation-specialist bij PwC.

De dga die ons belde voor een adviesgesprek over digitalisering, klonk geëmotioneerd. Er sprak persoonlijke frustratie uit zijn verhaal. Wat was er gebeurd? Zijn moeder had een aanvraag gedaan bij zijn bedrijf om met spoed diensten af te nemen. Vervolgens duurde het meer dan een week voordat zij geholpen kon worden. Door deze ervaring realiseerde hij zich dat de ondernemende geest waarin hij het familiebedrijf was begonnen, langzamerhand verzandde in bureaucratische processen. Het was hoog tijd om door digitalisering van die processen tijd terug te geven aan de collega’s en bovenal aan de klanten.

Langetermijndoelen

Emotie kan een belangrijke aanleiding zijn voor verandering. En aan emotionele betrokkenheid van bestuurders is bij familiebedrijven meestal geen gebrek. Welke typische eigenschappen van familiebedrijven kunnen hen helpen om de digitale transformatie in gang te zetten? De focus op langetermijndoelen springt als eerste in het oog. Onze collega Renate de Lange schreef in een eerdere blog dat uit PwC-onderzoek blijkt dat familiebedrijven tijdens de crisisjaren meer geld investeerden in innovatie dan in de jaren voor 2008. Zulk anticyclisch beleid is kenmerkend voor bedrijven waar op korte termijn scoren minder belangrijk is.

Investeringen en vasthoudendheid

Familiebedrijven kunnen in de war for talent die gerichtheid op de lange termijn inzetten als onderscheidende factor. Onverstoorbaar doorbouwen voor de huidige en volgende generaties, dat klinkt de snelle IT-jongens van het grote geld vast niet dynamisch in de oren. Maar voor een heel grote groep talentvolle mensen met digitale vaardigheden zal die focus op de inhoud juist aantrekkelijk zijn – zonder hijgerigheid, met investeringen en vasthoudendheid.

Flexibele arbeidsvoorwaarden

Daarbij kan het overigens geen kwaad om te onderzoeken of de HR-functie er klaar voor is om flexibele contractvormen en arbeidsvoorwaarden te bieden. Een vast contract voor onbetaalde tijd en een auto van de zaak zijn niet meer het hoogst haalbare voor veel van de talentvolle millenials. De data scientist, growth hacker of business designer die de user experience komt versterken, wil bijvoorbeeld doorlopende mogelijkheden voor opleiding en training en gaat overeenkomsten aan voor een opdracht in plaats van voor een baan. Bewaar dus de standvastigheid voor de inhoudelijke ontwikkeling en zorg voor contracten en voorwaarden die aansluiten bij de jongste doelgroep.

Verborgen digitale talenten

Behalve nieuwe mensen werven loont het ook om eens te kijken wie het bedrijf al in huis heeft. Welke verborgen talenten heeft die man die zijn baan op de financiële administratie dreigt kwijt te raken door e-invoicing? Met zijn interesse in IT is hij wellicht goed om te scholen tot programmeur en kan hij al werkend leren van de nieuw geworven whizzkids. En die IT-manager die het bedrijf al jaren kent? Misschien kan zij zich met wat begeleiding ontwikkelen tot een volwaardig klankbord voor de dga om de strategische impact van digitalisering te doordenken.

Binding met regio én platformstrategie

Een tweede kenmerk van veel familieondernemingen is de sterke binding met de regio van herkomst. De nationale giganten en de wereldspelers in hun sector vergeten zelden waar het begon. Ze ondersteunen lokale, maatschappelijke doelen, betrekken personeel uit de regio en hebben er hun oudste afnemers en klanten. Die historische binding met het ecosysteem is een unieke basis om nieuwe ideeën over producten, diensten en businessmodellen op kleine schaal te testen. Bedrijven zoals Amazon, Facebook en Google creëren onlineplatformen waarop zij leren hoe ze de aandacht van consumenten kunnen behouden – maar het lokale gevoel van een familiebedrijf hebben ze niet. Familiebedrijven hebben de mogelijkheid om de innovatiekracht en de schaalbaarheid van platformen te combineren met hun onderscheidende positie in de regio.

Bedrijven zoals Amazon, Facebook en Google creëren onlineplatformen waarop zij leren hoe ze de aandacht van consumenten kunnen behouden – maar het lokale gevoel van een familiebedrijf hebben ze niet.

Millennium-generatie

Bent u een bestuurder van een familieonderneming die de platformeconomie, user experience en business design nog moeilijk op waarde kan schatten? Dan is het derde kenmerk speciaal voor u interessant. Mogelijk hebt u binnen de familie een volgende generatie die sterke affiniteit heeft met digitalisering. De Family Business Survey van PwC stelt dat de nalatenschap van het familiebedrijf in grote mate bepaald zal worden door de betrokkenheid van de hoogopgeleide, technisch onderlegde millennium-generatie.

Digital twin

De onderneming heeft deze jonge generatie nodig om de snelle veranderingen van digitalisering bij te houden. Stimuleer ze dus om zowel buiten het familiebedrijf als daarbinnen ervaring op te doen met digitale innovatie. Laat ze bijvoorbeeld een digitale start-up of digital twin opzetten om in het klein te ontdekken waar de grote organisatie mee verder kan. Vervolgens kan wederzijdse begeleiding beide generaties verder helpen. De oudere generatie kan de jongere leren over het bedrijf van vandaag. En de jeugd kan de ouderen meenemen in de mogelijkheden van digitale technologie. Er is geen andere tijd geweest waarin jongeren hun ouders en grootouders zoveel konden bijbrengen als nu.

Contact

Ron Martinek

Ron Martinek

Digital Leader Private Business, PwC Netherlands

Tel: +31 (0)88 792 46 23

Bastiaan Starink

Bastiaan Starink

Partner, PwC Netherlands

Tel: +31 (0)88 792 64 06

Volg ons