Alle seinen voor investeringen op groen, maar voor hoe lang?

Wat het nieuwe kabinet betreft, moeten we alle vertrouwen hebben in de toekomst van de Nederlandse economie. De economie groeit, de koopkracht stijgt, het consumentenvertrouwen neemt toe, de rente is laag en het doen van investeringen wordt weer aantrekkelijk voor bedrijven. Het addertje onder het gras is de houdbaarheid van dit alles.

Door Jan Willem Velthuijsen – hoofdeconoom PwC

Over de gevolgen van de regeringsverklaring zijn de rekenaars het eens: Rutte III zal de huidige economische groeispurt niet afremmen. Het Centraal Planbureau (CPB) verwacht dat alle bevolkingsgroepen er in koopkracht op vooruitgaan. De economie groeit met gemiddeld twee procent per jaar. Geheel in gelijke tred en onder invloed van een hoger consumentenvertrouwen en de stijgende koopkracht neemt de consumptie van huishoudens de komende vier jaar ook met twee procent toe.

Alle seinen voor investeringen op groen, maar voor hoe lang?

Aanbod op arbeidsmarkt zal toenemen

Bedrijven profiteren ondertussen vooral van de aantrekkende wereldeconomie en schrijven de komende jaren hogere exportcijfers. De verhoogde economische activiteit zet bedrijven aan tot het doen van meer investeringen. In samenhang met de aangekondigde verkleining van de wig tussen bruto- en nettolonen leiden deze gunstige omstandigheden bij bedrijven tot meer banen.

Vooral toetreders vullen de nieuwe banen in

Volgens het CPB komt de werkloosheid door de plannen van Rutte III in 2021 bijna een half procentpunt lager uit. Recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laten zien dat de banen die er door de economische groei bij komen, vooral worden ingevuld door nieuwe toetreders, zoals afgestudeerden, en jonge moeders.

Banenverlies door robotisering

Op de wat langere termijn spelen versnellende digitalisering en automatisering een cruciale rol bij de inrichting en samenstelling van de arbeidsmarkt. Uit recent onderzoek van PwC blijkt dat 29 procent van het huidige werk in Nederland in de toekomst zal verdwijnen door onder meer robotisering. De digitaliserings- en automatiseringstrend creëert tegelijk veel nieuwe banen, maar die zijn voorbehouden aan de zogenoemde ‘digital born’, jonge werknemers die in het digitale tijdperk zijn opgegroeid en opgeleid.

Digitalisering vraagt andere vaardigheden

Onderwijsinstellingen zullen meer moeten inzetten op de ontwikkeling van bètatechniek-vaardigheden en vaardigheden als creativiteit en wendbaarheid om de jeugd klaar te stomen voor de kansen die de technologietrends bieden. Een duidelijke nadruk op daarvoor noodzakelijke investeringen in het onderwijs ontbreekt in de plannen van het nieuwe kabinet, dat op onderwijsgebied vooral inzet op de verlaging van de werkdruk voor leerkrachten in het basisonderwijs.

Verdere daling reële rente

Door de economische groei en de verschuiving van de aard van werk zal de arbeidsmarkt krapper worden, met loonstijgingen als het logische gevolg. Dat zal bijdragen aan een hogere inflatie. Die inflatie én de mededeling van de Europese Centrale Bank dat het de nominale rente gedurende de afbouw van het opkoopprogramma op nul laat staan, betekenen dat de reële rente verder daalt. Hetgeen ongunstig is voor spaarders en pensioenfondsen, maar gunstig voor verdere investeringen, door de private sector én door de overheid.

Waar maken economen zich dan eigenlijk nog zorgen over?

Het weefgetouw van onze kapitaalmarkt en de financiële sector blijft gevoelig. En er blijft natuurlijk het risico bestaan op een opleving van een crisis. Vooral vanwege de onevenwichtigheden tussen Eurozone-landen die nog steeds bestaan, terwijl de middelen om in te grijpen beperkt zijn.

Beperkte bijdrage lastenverlichting aan economie

Ik maak mij verder zorgen over de beperkte bijdrage van het pakket lastenverlichting aan de economie. Het effect van de zes miljard euro aan lastenverlichting op de werkgelegenheid lijkt beperkt. De prikkel om te gaan werken wordt door de verkleining van de wig tussen bruto- en nettolonen vergroot, maar de fiscaal verschillende behandeling van vermogenscomponenten van huishoudens wonen, pensioenen, aandelen en spaargeld blijft bestaan.

Ongedekte cheque

Maar het echte addertje onder het gras is de houdbaarheid van de staatsfinanciën. In tegenstelling tot de afgelopen jaren laten regeringspartijen nu de financiële teugels vieren. Daardoor kan de overheid op lange termijn niet hetzelfde uitgeven aan onderwijs, zorg en oudedagsvoorziening, zonder lasten te verhogen of uitgaven te verlagen. Dat betekent dat ze een rekening naar de toekomst verschuiven. Met andere woorden: de houdbaarheid van de staatsfinanciën wordt er onder Rutte III niet beter op.

Contact

Jan Willem Velthuijsen
Partner
Tel: +31 (0)88 792 75 58
E-mailadres

Volg ons