Accountants en gemeenten moeten elkaar versterken

Gemeenten vrezen zonder accountant te komen zitten. Die zorg vind ik begrijpelijk, maar vraagt ook actie van gemeenten zelf. Een bedrijfstak die miljarden aan publiek geld uitgeeft, moet zijn zaken op orde hebben. Dat stelt nu eenmaal hoge eisen aan de interne beheersing en governance van gemeenten.

Frank van Kommer - hoofd van de gemeentegroep van PwC

Als het aan minister Plasterk ligt, mogen gemeenten hun eisen aan accountants verlagen zodat het makkelijker wordt toe te treden tot de gemeentelijke controlemarkt. Ook het opzetten van een eigen accountantsdienst door gemeenten ziet de minister als mogelijke oplossing.

De intentie van de minister om tot oplossingen te komen, valt te prijzen. Tegelijkertijd moeten we in ogenschouw nemen dat een accountantscontrole niet alleen dient te voldoen aan de eisen van de opdrachtgever, maar vooral ook aan die van de maatschappij. Niet voor niets voert de Auditdienst Rijk voor de rijksoverheid strenge reviews uit op onze controles omtrent doeluitkeringen en WNT. Bovendien legt de AFM de lat voor ieder bedrijf in Nederland voor (de vastlegging van) controlewerkzaamheden steeds hoger.

De strengere eisen raken dus ook de publieke sector. Lokale overheden geven in Nederland samen zo’n 60 miljard euro uit. De astronomische omvang van deze bestedingen aan publieke middelen noodzaakt een gedegen verantwoording en controle. Gemeenteraden hebben in deze een kaderstellende én controlerende rol. De urgentie hiervan is toegenomen nu hun wettelijke taken in het sociaal domein zijn uitgebreid.

Deze maatschappelijke ontwikkeling vraagt om een investering in gemeentelijke organisaties zelf. Zij moeten in staat zijn hun controlerende rol adequaat uit te voeren, zodanig dat een effectieve verantwoording en externe controle mogelijk is. In dat verband pleit ik voor vier maatregelen:

  1. Gemeenten moeten op reguliere momenten hun controlerende rol vervullen In 2016 zijn veel jaarrekeningen pas in juni en juli definitief vastgesteld, omdat gemeenten ervoor kiezen gebruik te maken van accountantsverklaringen bij de afrekeningen van zorginstellingen. Gemeenten zijn hiertoe echter niet verplicht. Sterker nog, het is wenselijk dat gemeenten zelf beheersmaatregelen instellen voor deze geldstroom (van bijna 20% van het totaal) en hier in een vroeger stadium een oordeel over vormen.
  2. Gemeenten moeten hun interne beheersing versterken  De wijze waarop de interne beheersing van (met name kleinere) gemeenten is ingericht, is toe aan versterking. Daar hoort ook een moderne vaststelling van de betrouwbaarheid van automatisering en databestanden bij. Dit zal niet alleen een positief effect hebben op kwaliteit, maar leidt ook tot effectiever en efficiënter werken.
  3. Auditcommissies moeten hun kennis uitbreiden  De leden van de auditcommissie zijn qua financieel toezicht de ogen en oren van de gemeenteraad. De commissie bestaat meestal uit drie tot vijf raadsleden. De kennis die dit vraagt is omvangrijk. PwC pleit voor uitbreiding van auditcommissies met een onafhankelijke voorzitter/lid met bewezen (financiële) kennis. 
  4. Accountants en gemeenten moeten elkaar meer versterken. Wij constateren dat de natuurlijke adviesfunctie van de accountant, passend bij de toegenomen complexiteit van gemeenten, steeds meer in het gedrang komt. Het zou goed zijn als accountants, de Raad en het College en de ambtelijke organisatie elkaar meer versterken. Uiteraard met oog voor de noodzakelijke onafhankelijkheid.

Door strengere kwaliteitseisen en verscherpt toezicht nemen accountantscontroles steeds meer tijd in beslag. Dit raakt onze personele capaciteit. Echter, laat er geen misverstand over bestaan: PwC trekt zich niet terug uit de gemeentelijke controlemarkt. Integendeel. Gemeenten bevinden zich in het hart van onze purpose. Dat wij ons daarbij richten op gemeenten die waarde hechten aan een goede, hoogwaardige controle die past bij de complexiteit van de organisatie, is niet meer dan logisch.

Contact

Frank van Kommer
Partner
Tel: +31 (0) 88 792 15 23
E-mailadres

Volg ons