Brexit-deal afgewezen: op weg naar langdurige onzekerheid

16/01/19

Nu 29 maart 2019 steeds dichterbij komt, is de uitkomst van de Brexit allesbehalve zeker. De overweldigende afwijzing door het Britse parlement van premier Theresa May’s Brexit-plan heeft dit nog duidelijker gemaakt.

Het is voor bedrijven belangrijk om de realiseren dat als er geen overeenkomst wordt bereikt, het ‘no deal scenario’ het automatische gevolg is. Bedrijven in het VK en de EU moeten haast maken met het implementeren van hun no deal-maatregelen, en zich tegelijkertijd voorbereiden op zowel een deal- als een no deal-uitkomst. Bekijk hiervoor onze video.

PwC’s hoofdeconoom, Jan Willem Velthuijsen, en het hoofd van het UK-NL Tax Team van PwC, Jan-Willem Thoen, maken de balans op in deze tijd van grote onzekerheid. Hieronder staan een aantal vragen die wij hen gesteld hebben.

Wat is de huidige status van het Brexit-proces?

Na tweeënhalf jaar onderhandelen hebben het VK en de EU eindelijk een akkoord bereikt over de voorwaarden voor het uittreden van het VK uit de EU, de zogenoemde uittredingsovereenkomst. In deze omvangrijke overeenkomst zijn het VK en de EU het eens geworden over een reeks kwesties, zoals de financiële afhandeling, de grens met Noord-Ierland, een transitieperiode tot het einde van 2020 en andere kwesties gerelateerd aan het vertrek van het VK uit de EU.

De overeenkomst is goedgekeurd door de Europese Raad, maar het Britse parlement heeft de overeenkomst op 15 januari j.l. met een overweldigende meerderheid weggestemd. Als gevolg hiervan zal de huidige overeenkomst niet worden goedgekeurd en is het waarschijnlijk dat het basisscenario in werking treedt en het VK de EU zal verlaten zonder een overeenkomst en zonder een overgangsperiode, aangezien de Europese Raad duidelijk heeft aangegeven dat het in dit stadium niet bereid is om verder te onderhandelen.

Wat zijn de volgende stappen in het Brexit-proces?

De Britse regering zal op 21 januari een nieuw plan publiceren over hoe om te gaan met de Brexit. Alternatieven kunnen zijn:

  1. een nieuwe stemming in het Britse parlement om wederom te proberen de overeenkomst te ratificeren,
  2. nieuwe onderhandelingen met de EU,
  3. de uittredingsdatum van het VK uit de EU verlengen,
  4. nieuwe verkiezingen,
  5. een referendum over de overeenkomst of
  6. een combinatie van het bovengenoemde.

Simpel gezegd, veel blijft onzeker en de datum van uittreding, 29 maart 2019, nadert snel.

Als de uittredingsovereenkomst uiteindelijk wordt aangenomen door het Britse parlement (e.g. door middel van amendementen, een tweede stemming of na een nieuw referendum), moet de overeenkomst ook worden goedgekeurd door het Europese parlement in een plenaire stemming. Het wordt echter over het algemeen aangenomen dat het Europese Parlement de uittredingsovereenkomst zal goedkeuren.

Als alle bovengenoemde stappen succesvol worden doorlopen, zal het VK de EU verlaten op 29 maart om 23:00 UTC en begint tegelijkertijd een transitieperiode die zal lopen tot 31 december 2020 waarin de EU het VK zal behandelen alsof het een EU-lid is. Als de uittredingsovereenkomst niet wordt goedgekeurd, ontstaat er per 29 maart 2019 een harde grens tussen de EU en het VK en zal het verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal worden onderworpen aan tarifaire en niet-tarifaire belemmeringen, zoals bijvoorbeeld douaneformaliteiten. Kortom, handel zal veel ingewikkelder worden, zelfs in situaties waarvoor noodplannen beschikbaar zijn.

Zijn er al merkbare gevolgen van de Brexit?

Ja, onzekerheid is slecht voor de economie, en de onzekerheid begint dan ook zijn tol te eisen van de Britse economie. Zoals gewoonlijk heeft de Brexit het meeste directe economische effect op de kapitaalmarkten en de wisselkoers van de Britse pond. Sinds de dag van het referendum in 2016 heeft de devaluatie van de pond geleid tot significante inflatie in het VK.

Alhoewel de totale directe gevolgen minder erg zijn dan een aantal economen aanvankelijk verwachtten, is de negatieve impact van de uitkomst van het referendum inmiddels merkbaar door hogere inflatie en verminderde uitgaven. De Brits economie toont aan enigszins veerkrachtig te zijn – de groei van het Britse BBP was 1,9% in 2016 en 1,7% in 2017 – en de arbeidsmarkt heeft bewezen robuust te zijn. Echter, in vergelijking tot de andere G7 economieën heeft de sterke groei van de Britse economie afgenomen, wat een duidelijk signaal is dat de Britse economie getroffen is in de eerste twee jaar na het referendum. Ondanks de devaluatie van de Britse pond groeit de Britse economie nu op een lager tempo dan de Eurozone en de EU als een geheel, terwijl dit voor het referendum nog andersom was.

Bovendien heeft intra-EU immigratie afgenomen sinds het referendum, en is er minder ‘goedkope’ arbeid uit de Oost-Europese lidstaten beschikbaar in het VK.

Voor continentale economieën, en met name de Nederlandse economie, zijn de effecten op de veranderingen in handelsstromen op een macro-economisch niveau nauwelijks merkbaar. De economische groei in Nederland sinds de crisis is inderdaad het hoogst geweest in de afgelopen twee jaar. Echter, de komende jaren zal Nederland zich niet kunnen afsluiten voor de negatieve effecten. Nederland heeft een economie die afhankelijk is van handel en heeft veel betrekkingen met het VK. Ten slotte is het VK onze derde grootste handelspartner. Een substantieel aantal Nederlandse bedrijven in verschillende handelssectoren zullen zien dat hun export naar het VK geraakt zal worden door verminderde koopkracht in het VK en hogere transactiekosten – zowel in geld als in verloren tijd bij grensovergangen.

Wat moeten bedrijven doen?

Vanwege de onzekerheid, adviseren wij bedrijven om snelheid te maken met hun no deal noodplannen. Voor degenen die nog niet zijn begonnen met het implementeren van no deal maatregelen, zijn er nog steeds stappen die ze kunnen nemen om de overlast te beperken. Maar hoe langer ze daarmee wachten, hoe moeilijker dit zal zijn. Er moet nu actie worden ondernomen.

Hier is een checklist die bedrijven kunnen gebruiken om zich voor te bereiden op een no deal Brexit:

  • Controleer hoe uw supply chain beïnvloed zal worden door een no-deal Brexit en hoe u de effecten van invoerrechten en douaneformaliteiten kunt minimaliseren (bijvoorbeeld door een ‘shock-stock’ te houden of nu al extra voorraad op te bouwen)
  • Controleer wie de extra kosten voor het verschepen van goederen van en naar het VK moet betalen en onderzoek de mogelijkheid om uw contractuele afspraken te wijzigen
  • Beoordeel of het VK een belangrijke markt is voor uw kernactiviteiten, of dat u een herpositionering naar andere markten moet overwegen
  • Controleer wat de mogelijke effecten kunnen zijn voor uw mensen (expats/ projectmedewerkers/ zakenreizigers)
  • Controleer of uw licenties om activiteiten uit te voeren nog steeds geldig zijn, bijvoorbeeld als u gebruikt maakt van een Europees paspoort/ Europese legislatie om te mogen opereren
  • Beoordeel de mogelijke reputatieschade die u kunt oplopen als u niet in staat bent om goederen op tijd te leveren
  • Beoordeel of u over de juiste mensen beschikt om om te gaan met de gevolgen van de Brexit. Vraag uw leveranciers en cliënten of zij de juiste stappen nemen om de effecten te beperken zodat u niet indirect wordt getroffen
  • Vorm een Brexit-commissie binnen uw bedrijf met relevante belanghebbenden op het gebied van finance, legal, operations, logistiek en belastingen

Hoe kan PwC helpen?

PwC helpt bedrijven om zich zo goed als mogelijk voor te bereiden op de consequenties van de Brexit door middel van ‘readiness reviews’. Het uitgangsscenario waarop u zich moet voorbereiden is naar onze mening het no deal scenario, omdat dit het meest verstorende scenario is. Houd er rekening mee dat zelfs als er uiteindelijk een vrijhandelsovereenkomst wordt bereikt voor na de transitieperiode, het VK nog steeds een derde land zal worden, wat betekent dat grenscontroles en formaliteiten van toepassing zullen zijn en dat de kosten van zakendoen in het VK zullen toenemen. Daarom is het voorbereiden van een no deal Brexit waardevol zelfs als er uiteindelijk een deal gesloten wordt.

PwC heeft een multidisciplinair team van professionals klaar staan om uw organisatie bij te staan bij het maken van plannen omtrent Brexit. Elke organisatie is uniek en daarom is een aanpak op maat vereist om de beste manier van handelen voor uw bedrijf te bepalen.

Contact

Jan Willem Velthuijsen

Chief economist PwC, PwC Netherlands

Tel: +31 (0)88 792 75 58

Jan-Willem Thoen

Senior Director, PwC Netherlands

Tel: +31 (0)88 792 36 80

Volg ons