Nederlandse woningcorporaties kwalificeren volgens de Europese Commissie als ‘een aanbestedende dienst’

De Europese Commissie heeft Nederland op de vingers getikt. Uit een persbericht van 7 december 2017 blijkt dat Nederland vanuit Brussel een aanmaningsbrief heeft ontvangen. Volgens de Europese Commissie heeft Nederland het transparantiebeginsel in de zin van de Europese Aanbestedingsrichtlijnen geschonden, omdat Nederland woningcorporaties niet als ‘aanbestedende dienst’ heeft aangemerkt, terwijl woningcorporaties wel overheidsopdrachten verstrekken in de zin van Europese Aanbestedingsrichtlijnen.

Wat betekent dit voor u als woningcorporatie?

Woningcorporaties doen er goed aan om de benodigde voorbereidingen te treffen en er serieus rekening mee te houden dat zij de Aanbestedingswet 2012 integraal zullen moeten naleven. Het is niet langer de vraag ‘of’ maar eerder ‘wanneer’ woningcorporaties ook door de Nederlandse wetgever als aanbestedende dienst (moeten) worden aangemerkt. Opletten dus, want als het aan de Europese Commissie ligt, is de Leidraad Aanbesteden voor woningcorporaties die door Aedes in april 2017 is uitgebracht, al weer aan een update toe. Het verdient aanbeveling om te inventariseren welke aanpassingen in uw inkoopbeleid en -procedures nodig kunnen zijn.

Welke acties kunnen vanuit Brussel volgen? 

Als Nederland niet op tijd of niet overtuigend reageert op de aanmaning, kan de Europese Commissie een met redenen omkleed advies uitbrengen. Als deze actie niet leidt tot een aanpassing van het Nederlands standpunt in deze, dan heeft de Europese Commissie het recht om een inbreukprocedure te starten bij het Hof van Justitie. Zij kan dan aan het Europese Hof van Justitie de vraag voorleggen of Nederlandse woningcorporaties nu wel of niet moeten worden aangemerkt als aanbestedende diensten in de zin van de Europese Aanbestedingsrichtlijnen.

Wat is de huidige situatie op basis van de Woningwet?

Vóór de inwerkingtreding van de Woningwet werd aangenomen dat woningcorporaties niet kwalificeerden als aanbestedende dienst in de zin van de Aanbestedingswet 2012.

Toen ten tijde van de behandeling van de Woningwet duidelijk werd dat de Minister een aanwijzing zou kunnen  geven aan woningcorporaties, werd door aanbestedingsjuristen gesignaleerd dat deze versterkte overheidsinvloed met zich mee zou brengen dat woningcorporaties voortaan zouden kwalificeren als aanbestedende dienst. Via een amendement heeft de wetgever geprobeerd daar een stokje voor te steken. In de Woningwet is om die reden opgenomen, dat een aanwijzing van de Minister geen betrekking heeft  op ‘het plaatsen van opdrachten’.  De Nederlandse wetgever heeft op die manier geprobeerd te voorkomen dat woningcorporaties zouden kwalificeren als aanbestedende dienst.

Het uiteindelijke oordeel over de vraag of Nederlandse woningcorporaties wel of niet kwalificeren als aanbestedende dienst kan echter niet door de Nederlandse wetgever worden geveld. De interpretatie en uitleg van Europese Aanbestedingsrichtlijnen is exclusief voorbehouden aan het Europese Hof van Justitie.

Europese Aanbestedingsrichtlijnen

Aanbestedende diensten zijn gehouden tot naleving van de Europese Aanbestedingsrichtlijnen en de Aanbestedingswet 2012. Zij zijn verplicht om opdrachten voor werken, leveringen, diensten en/of concessies aan te besteden. Voor opdrachten boven bepaalde Europese drempelwaarden gelden verplichte Europese aanbestedingsprocedures. De Europese drempelwaarden voor leveringen en diensten bedragen EUR 209.000 exclusief BTW en voor werken EUR 5.225.000 exclusief BTW. Deze bedragen worden overigens per 1 januari 2018 opnieuw geïndexeerd.

Als een overheidsopdracht ten onrechte niet wordt aanbesteed, hebben derden de mogelijkheid om gedurende het onderhandelingstraject een kort geding te starten of zelfs een vordering tot vernietiging van een reeds gesloten overeenkomst in te stellen. Accountants controleren ook na afloop van ieder boekjaar op de correcte naleving van Europese en nationale aanbestedingswet- en regelgeving.

Maatschappelijk vastgoed

Voor opdrachten tot het bouwen van maatschappelijk vastgoed en opdrachten tot het treffen van voorzieningen aan maatschappelijk vastgoed bevatte de Woningwet overigens al sinds 1 januari 2015 de verplichting tot aanbesteden, welke verplichting mede verband houdt met de relevante staatssteunwetgeving.

Contact

Diana Paans-van der Arend

Senior Manager, PwC Netherlands

Tel: +31 (0)88 792 51 02

Volg ons