Een praktische aanpak voor de Eigenrisicobeoordeling

17/09/19

Op 10 september is tijdens een themabijeenkomst van de Pensioenfederatie het Servicedocument Eigenrisicobeoordeling gelanceerd. Het servicedocument reikt handvatten aan voor de vastlegging van de uitkomsten van de eigenrisicobeoordeling in de eindrapportage ERB en voor het maken van een vertaling naar bestaande brondocumenten. Daarmee vormt het servicedocument een goed startpunt voor de uitvoering van de ERB. Maar hoe voer je als pensioenfonds een eigenrisicobeoordeling uit? PwC heeft reeds pensioenfondsen ondersteund bij het uitvoeren van de ERB en het opstellen van de eindrapportage ERB. Ook hebben wij pensioenfondsen geholpen bij het inrichten van hun ERB beleid en proces en heeft PwC ruime ervaring met de ORSA bij verzekeraars en de ICAAP bij beleggingsinstellingen en beleggingsondernemingen. Hiermee hebben we een uitgebreide expertise opgebouwd, die we graag delen.

Eigenrisicobeoordeling

Vanaf januari 2019 is de IORP II richtlijn van kracht. Nieuw onder IORP II is de Eigenrisicobeoordeling (ERB). De ERB is bedoeld om inzicht te krijgen in de samenhang tussen de strategie van het pensioenfonds en de materiële risico’s, waaronder ook ESG-risico’s. De uitkomsten van de ERB worden vastgelegd in een eindrapportage ERB die, na vaststelling door het bestuur, dient te worden gedeeld met DNB. Pensioenfondsen dienen daarbij zelf keuzes te maken over de invulling van de ERB. Een praktische aanpak helpt om de uitvoering van de ERB vorm te geven en te komen tot een ERB die daadwerkelijk toegevoegde waarde heeft.

Begin op tijd!

Het inrichten van een ERB proces is een iteratief proces: begin dus op tijd en wacht niet tot 2021. Recente ontwikkelingen – de lage rente, in combinatie met het advies van de Commissie Parameters, het pensioenakkoord, de Brexit en de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China – vormen vanwege de mogelijk grote gevolgen op onder andere de premie en de kans op korten een logische aanleiding voor het starten van een ERB. Wat zijn de gevolgen voor de premie? Hoe zit het met de kans op korten? Mogelijk wordt er reeds een ALM-studie of vergelijkbare analyse gedaan: in dat geval kan hier voor de ERB gebruik van worden gemaakt.

Stel beleid op en definieer concrete triggers

Een ERB wordt ten minste een per drie jaar uitgevoerd of eerder wanneer zich een zogenaamd trigger-event voordoet met een significante wijziging in het risicoprofiel van het fonds of de uitgevoerde pensioenregelingen tot gevolg. Van belang is om vooraf, in het beleid, concrete triggers vast te leggen en deze vervolgens ook te monitoren. Het aantal trigger dient daarbij beperkt te worden gehouden om te voorkomen dat elke gebeurtenis leidt tot een ERB.

Begin met een gedeeltelijke ERB

De triggers zullen in veel gevallen geen aanleiding geven tot het uitvoeren van een volledige ERB: Zo heeft de overgang naar een ander pensioenadministratiesysteem waarschijnlijk beperkt effect op de financiële positie van een pensioenfonds. Door te beginnen met een gedeeltelijke ERB gerelateerd aan een (actuele) trigger wordt de hoeveelheid werk beperkt en wordt voorkomen dat bestuurlijke tijd en aandacht wordt verspild aan niet-relevante onderwerpen. Het formuleren van een centrale vraag helpt bij het aanbrengen van focus in de uitvoering van de ERB.

Scenario’s voor niet-financiële risico’s

De keuze van de scenario’s dient aan te sluiten bij de trigger en de belangrijkste risico’s. Scenario-analyse kan daarbij niet alleen worden ingezet voor het inzichtelijk maken van de financiële risico’s, maar ook voor de niet-financiële risico’s. Bijvoorbeeld: uitval van de IT-systemen bij de pensioenuitvoeringsorganisatie, waardoor uitkeringen niet kunnen worden betaald.

Beoordeel het risicobeheer in relatie tot de risico’s

De trigger en de geïdentificeerde materiële risico’s vormen vervolgens ook het vertrekpunt voor de beoordeling van de effectiviteit en doelmatigheid van het risicobeheer. Immers, voor een pensioenfonds met een hoge dekkingsgraad is de impact van een daling van de rente anders dan voor een pensioenfonds met een dekkingsgraad die een paar punten boven de kortingsgrens ligt.

Wat betekent dit voor u?

Gegeven de ontwikkelingen in de externe omgeving kunnen pensioenfondsen niet wachten tot 2021 met het uitvoeren van een ERB. Door het hanteren van een praktische aanpak verkrijgen pensioenfondsen met de ERB een integraal beeld van de risico’s in relatie tot de strategie en kan de ERB worden betrokken bij strategische beslissingen.

Contact

Patrick Heisen

Partner, PwC Netherlands

Tel: +31 (0)88 792 59 70

Casper Lötgerink

Senior Manager, PwC Netherlands

Tel: +31 (0)88 792 35 26

Volg ons