Europa walst door met de vijfde antiwitwasrichtlijn

20/12/18

Vanaf 10 januari 2020 moet iedere EU-lidstaat een openbaar UBO-register hebben geïmplementeerd. Via deze registratie kan iedereen UBO’s van entiteiten met een vestiging in de eigen EU-lidstaat opzoeken. Dat bepaalt de vijfde antiwitwasrichtlijn (AMLD5) die op 9 juli 2018 in werking is getreden. Eerder informeerden wij u al over de instemming met deze aanscherping door het EU-Parlement: “EU-Parlement weegt transparantie zwaarder dan privacy

Bij dit bericht vindt u ook een overzicht van de implementatiestatus van het UBO-register in 16 EU-lidstaten. Dit overzicht is gebaseerd op een door PwC uitgevoerd onderzoek naar de invoering van het UBO-register in deze landen.

Het kan niet vaak genoeg worden benadrukt, de bestrijding van terrorismefinanciering en witwaspraktijken is een belangrijke wereldwijde uitdaging. Daar zijn maatregelen voor nodig en goede internationale samenwerking, onder andere tussen EU-lidstaten. Voor de bestrijding wordt de registratie van de uiteindelijk belanghebbenden (UBO’s) ingezet, zodat transparant wordt wie de privépersonen achter entiteiten zijn. Bij de recente aanscherping van deze registratieverplichting gaat het EU-Parlement voorbij aan de vraag hoe zich dit verhoudt tot de privacy van degenen die worden geregistreerd. Verschillende EU-parlementariërs geven aan ‘het idee’ of ‘het gevoel’ te hebben dat dit een effectief en noodzakelijk middel is, maar dat wordt niet onderbouwd.

Wat betekent dit voor u?

Als u ‘uiteindelijk’ meer dan 25% belang hebt in een entiteit zoals een bv, dan worden uw naam, geboortemaand en -jaar, woonplaats, nationaliteit en de aard en omvang van uw belang voor iedereen vindbaar. ‘Uiteindelijk’ wil zeggen dat het niet uitmaakt of u direct aandeelhouder bent, of dat u het belang via andere entiteiten houdt zoals een houdstervennootschap. Ook maakt het niet uit of het gaat om eigendom of enkel zeggenschap, beide belangen tellen mee en beide belangen kunnen leiden tot een bestempeling als UBO.

Vanaf 10 januari 2020 moet de UBO-registratie in alle EU-lidstaten operationeel zijn. Het verplichte trustregister dat eveneens onderdeel is van de aanpassing van de vijfde antiwitwasrichtlijn, moet vanaf 10 maart 2020 in alle EU-lidstaten operationeel zijn.

Nederland had er al voor gekozen om de Nederlandse UBO-registratie openbaar te maken, maar die openbaarheid gaat nu dus voor alle EU-lidstaten gelden. Hier vindt u het overzicht van de implementatiestatus van de UBO-registratie in 16 EU-lidstaten.

Wijzigingen UBO-registratie met AMLD5

De vijfde antiwitwasrichtlijn is op verschillende punten aangescherpt ten opzichte van de vierde antiwitwasrichtlijn (AMLD4). De belangrijkste wijzigingen zijn als volgt:

  • Het UBO-register is verplicht openbaar toegankelijk. Iedereen krijgt dus toegang tot het register.
  • Het aparte trustregister is alleen toegankelijk voor derden met een legitiem belang.
  • Dienstverleners die hun klant moeten identificeren (zoals verzekeraars, banken, belastingadviseurs, accountants en notarissen) zijn verplicht om mogelijke onjuistheden in de UBO-registratie door te geven.
  • Alle UBO-registers in de EU worden vanaf 10 maart 2021 aan elkaar gekoppeld.

EU-lidstaten hebben na publicatie 18 maanden de tijd om de aanscherpingen in te voeren. Daarnaast is met de publicatie van de vijfde antiwitwasrichtlijn ook uitstel verleend voor de implementatie van het UBO-register. De aanvankelijke deadline voor de invoering op basis van AMLD4 was 26 juni 2017, maar naar aanleiding van AMLD5 staat de deadline nu gepland voor uiterlijk 10 januari 2020.

Gevolgen voor Nederland

De verplichtingen uit de vijfde antiwitwasrichtlijn moeten op 10 januari 2020 zijn geïmplementeerd in de EU-lidstaten. De eerdere deadline van 26 juni 2017 die Nederland niet heeft gehaald, is met de inwerkingtreding van AMLD5 vervallen.

Het Nederlandse implementatievoorstel voor het UBO-register is aangekondigd voor het maart 2019. Uiterlijk 10 maart 2021 moeten de verschillende EU UBO-registers door de Europese Commissie aan elkaar zijn gekoppeld.

Wat vindt PwC?

In april 2017 hebben wij commentaar gegeven op het Nederlandse (consultatie-)wetsvoorstel ten aanzien van het UBO-register. Ons volledige commentaar vindt u hier.

In algemene zin juichen wij het instellen van een UBO-register toe. Er is geen twijfel mogelijk dat het doel van het UBO-register belangrijk is: terrorismefinanciering en witwaspraktijken moeten te vuur en te zwaard worden bestreden. Een UBO-register lijkt ons, in principe, een zinvolle onderzoeksbron voor autoriteiten en Europese en nationale bestrijdingseenheden.

Tegelijkertijd hebben wij ernstige bedenkingen bij de noodzaak om het UBO-register openbaar toegankelijk te maken. Het is ons niet duidelijk in welke mate het volledig openbaar maken van het register een bijdrage levert aan de effectiviteit en de doelmatigheid. Omdat het register een zware inbreuk maakt op de privacy van degenen die worden geregistreerd, moeten nut en noodzaak van de openbaarheid naar onze mening boven alle twijfel verheven zijn. Ook moet duidelijk zijn dat het gekozen middel (volledige openbaarheid) in evenredige houding staat tot het beoogde doel (bestrijding van terrorismefinanciering en witwaspraktijken).

Meer informatie over het UBO-register?

Bekijk onze drie publicaties:

Stilstaan bij privacy voordat we alles transparant maken’, van juli 2017.

Wat is de ruimte voor privacy in een transparante wereld?’, van juli 2016.

Op zoek naar de balans tussen transparantie en privacy’, van december 2015.

Bron

RICHTLIJN (EU) 2018/843 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 30 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn (EU) 2015/849 inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, en tot wijziging van de Richtlijnen 2009/138/EG en 2013/36/EU.

Contact

Rob Janssen

Partner, PwC Netherlands

Tel: +31 (0)88 792 14 41

Niels Govers

Partner, Eindhoven, PwC Netherlands

Tel: +31 (0)88 792 54 20

Volg ons