EU-Parlement weegt transparantie zwaarder dan privacy

Start adding items to your reading lists:
or
Save this item to:
This item has been saved to your reading list.

Het invoeren van een openbare UBO-registratie in de hele EU is op 19 april 2018 een stap dichterbij gekomen. Via deze registratie kan iedereen UBO’s van bedrijven met een vestiging in de EU opzoeken. Eerder informeerden wij u al over het compromis hierover tussen het EU-Parlement en de Raad van de EU: “UBO-register door Europa verder aangescherpt

Het kan niet vaak genoeg worden benadrukt, de bestrijding van terrorisme financiering en witwassen is een belangrijke wereldwijde uitdaging. Daar zijn maatregelen voor nodig en goede internationale samenwerking, onder andere tussen EU-lidstaten. Voor de bestrijding wordt de registratie van de uiteindelijk belanghebbenden (UBO’s) ingezet, zodat transparant wordt wie de privépersonen achter bedrijven zijn. Bij de bespreking van deze registratie gaat het EU-Parlement voorbij aan de vraag hoe zich dit verhoudt tot de privacy van degenen die worden geregistreerd. Verschillende EU-parlementariërs geven aan ‘het idee’ of ‘het gevoel’ te hebben dat dit een effectief en noodzakelijk middel is, maar dat wordt niet onderbouwd.

Wat betekent dit voor u?

Als u ‘uiteindelijk’ meer dan 25% belang heeft in een entiteit zoals een BV, dan worden uw naam, geboortemaand en -jaar, woonplaats, nationaliteit en de aard en omvang van uw belang voor iedereen vindbaar. ‘Uiteindelijk’ wil zeggen dat het niet uitmaakt of u direct aandeelhouder bent, of dat u het belang via andere entiteiten houdt zoals een houdstervennootschap. Ook maakt het niet uit of het gaat om eigendom of enkel zeggenschap, beide belangen tellen.

Nederland was al voornemens om de Nederlandse UBO-registratie openbaar te maken, maar die openbaarheid gaat nu dus voor alle EU-lidstaten gelden. De aanscherping van de UBO-registratie voor Europa moet eind 2019 operationeel zijn. Het verplichte trustregister dat eveneens onderdeel is van de aanpassing van de vierde antiwitwasrichtlijn, moet begin 2020 operationeel zijn.

Wijzigingen UBO-registratie

  • Als gevolg van deze aanscherping van de vierde antiwitwasrichtlijn zal het UBO-register een volledig openbaar toegankelijk register worden. Iedereen krijgt dus toegang tot het register.
  • Het aparte trustregister daarentegen wordt alleen toegankelijk verschaft indien er sprake is van een legitiem belang.
  • Een andere belangrijke toevoeging is dat dienstverleners die hun klant moeten identificeren, zoals verzekeraars, banken, belastingadviseurs, accountants en notarissen, verplicht worden om mogelijke onjuistheden in de UBO-registratie door te geven. Wanneer bijvoorbeeld een accountant een andere UBO heeft geïdentificeerd dan is opgenomen in het register, dan moet deze daarover rapporteren en de (veronderstelde) juiste UBO doorgeven.
  • De drempel voor het registreren als UBO blijft ‘meer dan 25% belang’ en wordt niet verlaagd tot ‘meer dan 10% belang’.

Gevolgen voor Nederland

De verplichtingen uit de huidige vierde antiwitwasrichtlijn hadden op 26 juni 2017 moeten zijn geïmplementeerd in de EU-lidstaten. Tijdens de behandeling in het EU-Parlement is benadrukt dat deze termijn voor de huidige vierde antiwitwasrichtlijn van kracht blijft. De verplichtingen op basis van de aanscherping van de vierde antiwitwasrichtlijn moet 18 maanden na aanname daarvan zijn geïmplementeerd in de nationale wetgeving.

Nederland heeft de deadline van 26 juni 2017 – net als veel andere lidstaten – niet gehaald. Ons kabinet heeft aangekondigd dat het Nederlandse wetsvoorstel voor het UBO-register begin 2019 wordt gepubliceerd.

Nederland heeft al eerder aangekondigd dat zij voor een openbaar UBO-register opteren. Daarmee gaat Nederland verder dan de huidige verplichtingen op basis van de richtlijn en loopt in feite vooruit op de nu overeengekomen aanscherping.

Op basis van de nu bekende punten van de aanscherping zal Nederland vanaf eind 2019 het Nederlandse UBO-register moeten koppelen aan alle andere EU UBO-register en vanaf 2020 een apart trustregister moeten instellen.

Tijdspad voor de aanscherping

Nu het EU-parlement heeft ingestemd met de aanscherping, wordt deze richtlijn aanpassing voorgelegd aan de Raad van de EU te instemming. Na diens goedkeuring wordt de richtlijn gepubliceerd voor alle EU-lidstaten in het Publicatieblad van de EU. Dit zal mogelijk medio 2018 al plaatsvinden. De lidstaten zullen dan de verscherpte verplichtingen die voortkomen uit deze aanpassing van de richtlijn, binnen 18 maanden na de officiële publicatie moeten implementeren in hun nationale wetgeving zodat de nationale UBO-registers in alle lidstaten eind 2019 operationeel zijn.

Wat vindt PwC?

In april 2017 hebben wij commentaar gegeven op het Nederlandse (consultatie-)wetsvoorstel ten aanzien van het UBO-register. Ons volledige commentaar vindt u hier.
In algemene zin juichen wij het instellen van een UBO-register toe. Er is geen twijfel mogelijk dat het doel van het UBO-register belangrijk is: terrorismefinanciering en witwaspraktijken moeten te vuur en te zwaard worden bestreden. Een UBO-register lijkt ons, in principe, een zinvolle onderzoeksbron voor autoriteiten en Europese en nationale bestrijdingseenheden.

Tegelijkertijd hebben wij ernstige bedenkingen bij de noodzaak om het UBO-register openbaar toegankelijk te maken, ook al is het maar gedeeltelijk. Het is ons niet duidelijk in welke mate het (deels) openbaar maken van het register een bijdrage levert aan de effectiviteit en de doelmatigheid. Omdat het register in de huidige voorgestelde vorm een zware inbreuk maakt op de privacy van degenen die worden geregistreerd, moeten nut en noodzaak van de openbaarheid naar onze mening boven alle twijfel verheven zijn. Ook moet duidelijk zijn dat het gekozen middel (gedeeltelijke openbaarheid) in evenredige houding staat tot het beoogde doel (bestrijding van terrorismefinanciering en witwaspraktijken).

Contact

Jan Nieuwenhuizen
Senior director
Tel: +31 (0)88 792 14 38
E-mailadres

Renate de Lange-Snijders
Partner, PwC Netherlands
Tel: +31 (0)88 792 39 58
E-mailadres

Volg ons