Gaan we de inkomenskloof nu een keer echt dichten?

De ‘rituele dans’ rondom de inkomensverschillen tussen mannen en vrouwen moet nu maar eens afgelopen zijn, vindt PwC-hoofdeconoom Jan Willem-Velthuijsen.

Formatieonderhandelingen voor een nieuw kabinet hebben veel van een rituele dans. Allerlei in het verleden relevante thema’s komen volgens een vast en terugkerend patroon ter tafel.  Het aantal vrouwelijke ministers is zo’n thema. Gevolgd door de discussie over de verschillen tussen mannen en vrouwen als het gaat om carrièrekansen en inkomen.

Eigenlijk zouden deze thema’s in de moderne tijd al lang overbodig moeten zijn. Maar let op: er worden straks weer rituele dansen uitgevoerd tijdens de presentatie van het regeerakkoord.

Verbrijzelen van glazen plafonds

Al jaren praten we over het verbrijzelen van glazen plafonds en het dichten van de gender gap, maar in wezen is er al die tijd in Nederland weinig veranderd. Dat blijkt maar weer eens uit de Women in Work Index van PwC. Dit jaarlijkse onderzoek in bijna alle OESO-landen laat zien dat vrouwen economisch gezien belangrijker worden, maar op de ranglijst zakte Nederland dit jaar van de 21ste naar de 23ste positie. Zoals in alle ranglijstjes voeren de Scandinavische landen IJsland, Zweden en Noorwegen het klassement fier aan.

Veel vrouwen werken parttime

In Nederland verdienen vrouwen gemiddeld zestien procent minder dan mannen. Als vrouwen evenveel zouden verdienen als mannen, nemen de inkomsten van werkende vrouwen in Nederland toe met dertig miljard euro, zo blijkt uit de index. In vergelijking met andere landen is het Nederlandse verschil op zich niet zo opvallend. Wat wel opmerkelijk blijft, is dat in ons land veel vrouwen als ze werken dat parttime doen. In vergelijking met de andere OESO-landen is dat percentage in Nederland een enorme uitschieter. 

Meisjes presteren beter op school

Waar ligt dat nu aan? In elk geval niet aan de opleiding. Sinds de jaren negentig presteren meisjes en vrouwen op school beter dan jongens en mannen. Vrouwen stoppen minder snel met hun studie, ze studeren sneller af, ze halen hogere cijfers, en inmiddels ook hogere titels. Het gemiddelde opleidingsniveau van Nederlandse vrouwen onder de 45 jaar is hoger dan dat van Nederlandse mannen in dezelfde leeftijdsgroep.

Geen noodzaak om langer te werken

Wat het onderzoek wel laat zien is dat Nederlandse vrouwen meer tijd buiten de werkplek doorbrengen dan vrouwen in andere landen. Al decennia is parttime werken de norm voor vrouwen in ons land. Het anderhalfverdienersmodel is een Nederlandse ‘uitvinding’. Dat heeft deels te maken met het feit dat wonen in Nederland relatief gezien goedkoop is als je dat vergelijkt met andere landen. Wij geven gemiddeld slechts negentien procent van ons beschikbare inkomen uit aan ons huis, negen porcentpunt onder het gemiddelde. De noodzaak dat beide partners fulltime werken om een huishouden te laten draaien, is in Nederland niet zo groot.

Achterop in salarisgroei – met een lange schaduw

Dat Nederlandse vrouwen over het algemeen minder verdienen dan hun man, speelt hierbij ook nog mee. Als er dan kinderen komen of als iemand voor een familielid moet zorgen, besluiten veel stellen dat het minder scheelt als de vrouw minder gaat werken. Dat is op korte termijn een begrijpelijke, rationele en economische beslissing. Maar op de langere termijn raken de vrouwen achterop in hun salarisgroei. En dat effect telt op de lange termijn op tot heel grote bedragen.

Los van de psychologische effecten van de erkenning en de voldoening gedurende de loopbaan leiden de verschillen in inkomen tot afhankelijkheid van de partner en een achterstand als het gaat om het ondersteunen van een gezin of zichzelf, of om te sparen voor hun pensioen. 

Taak voor politici en bedrijven

Het onvoldoende benutten van het potentieel aan vrouwelijke werkkracht is een probleem voor het bedrijfsleven. De gender gap leidt ook tot maatschappelijke inefficiëntie en ongewenste effecten. Dus hebben zowel politici als bedrijven de taak om de kloof te dichten. Dat kan onder meer door het vrouwen na hun zwangerschap makkelijker te maken terug te keren op de werkvloer. Of door meer vaderschapsverlof mogelijk te maken, betaalbare kinderopvang te regelen of vrouwen te stimuleren meer exacte vakken te gaan studeren.

Hoe moeilijk kan het zijn? Deze rituele dans is echt niet meer van deze tijd.

Contact

Jan Willem Velthuijsen
Chief economist PwC
Tel: +31 (0)88 792 75 58
E-mailadres

Volg ons