Het familiestatuut

Zonder kernwaarden geen opvolging

Er zijn veel verschillende familiebedrijven, maar allemaal hebben ze te maken met drie systemen: het bedrijf, de aandeelhouders en de familie. Als we spreken over opvolging in het familiebedrijf, gaat het niet alleen om de opvolging in de leiding van het bedrijf of de overdracht van aandelen aan de volgende generatie. Er is ook nog sprake van opvolging binnen de familie. Deze opvolging laat zich zelden plannen en een overlijden van een pater familias heeft vaak grote impact op de dynamiek binnen de familie. Wie neemt zijn rol over en wordt dit gedragen door de familie?

Renate de Lange – tax partner en vanuit PwC bij veel familiebedrijven betrokken

Slechts één op de drie familiebedrijven overleeft de overdracht van de oprichters aan hun kinderen. In de praktijk zien we dat de governance op het niveau van het bedrijf in veel familiebedrijven vaak wel is geregeld en de laatste jaren steeds meer wordt geprofessionaliseerd. Steeds vaker kiezen bedrijven ervoor om vrijwillig een Raad van Commissarissen in te stellen, die enerzijds een klankboard vormt voor de familie en de directie, maar ook toezicht houdt op het belang van alle betrokken stakeholders.

Ook op aandeelhoudersniveau heeft de familie vaak nog wel afspraken gemaakt over het dividendbeleid en onder welke voorwaarden je de onderneming mag toe- of uittreden. Maar het belang van een goede governance op het niveau van de familie wordt in de praktijk nog vaak onderschat.

Hoe zorg je er nu voor dat je de familieleden betrokken houdt bij de onderneming en begeleidt bij de ontwikkeling naar verantwoordelijk aandeelhouderschap? Hoe kom je met elkaar in gesprek over de veronderstellingen en verwachtingen die er wel zijn, maar niet worden uitgesproken?

Het is dan belangrijk om samen na te denken over vragen als: Wat zijn onze kernwaarden? Wat houdt ons bij elkaar als (aandeelhouders van een) familiebedrijf? Hoe brengen we onze kinderen de liefde voor het familiebedrijf bij? Welke rol zien we voor de aangetrouwde familieleden? Allemaal vragen waarop je gezamenlijk een gedragen antwoord moet vinden.

Het opstellen van een familiestatuut kan hierbij een belangrijke rol spelen. Een familiestatuut gaat niet alleen over dividendbeleid en aandeelhouderschap. Een familiestatuut gaat juist over de kernwaarden als familie, wat vinden we belangrijk en hoe gaan we met elkaar en het bedrijf om?

Het document is daarbij geen doel op zich. Om tot een gedragen document te komen, wordt de familie wel gedwongen om te praten over de verwachtingen en veronderstellingen die tot op heden vaak niet op tafel kwamen. Een zeer waardevol en leerzaam proces voor alle stakeholders.